Võ Phiến
Đáng lẽ hôm đó tôi không đi với nhà tôi. Một phần
vì tôi chưa quen tiệc tùng đông đảo mà đám cưới hôm đó thì nhà trai mời
rất đông. Vả lại hồi ấy tôi có mang trên ba tháng, thân hình đã có
những nét thay đổi; một người đàn bà dù không hay làm đỏm cũng không
thấy có hứng thú chen đến chỗ đông người với một thân hình như thế.
Tuy vậy khi nhà tôi sắp đi thì vợ chồng anh Thuỷ
ghé vào. Chị Thuỷ kéo tôi vào nhà trong, nhất định nằn nì đòi tôi cùng
đi cho có bạn. Chị bảo nếu không có tôi thì chị cũng không đi dự tiệc,
nên muốn cho chắc chắn chị không cho anh Thuỷ đi thẳng mà bắt ghé vào
nhà tôi để rủ. Chị xốc hai tay vào nách, lôi tôi đứng dậy, vuốt vuốt
trên bụng tôi, rồi nghẻo đầu ngắm nghía, cười ngắc nghẻo, thì thào:
— Trông được gái lắm. Có ai thấy bụng dạ gì đâu nào? Đi với người ta cho rồi.
Tôi bật cười. Vẫn với vẻ đùa đùa, nhanh nhẹn láu táu, chị mở tủ lấy áo ra, lấy lược chải tóc cho tôi, lấy kem lấy phấn dàn ra.
Vì cái tính láu táu đó mà chị Thuỷ cứ dồn dập,
bắt ép khẩn khoản xua chị em tới, đòi làm cho kỳ được những điều chị
muốn. Kỳ thực chị không biết là mình muốn, mình cần điều đó tới đâu. Cho
nên nhiều lần, sau khi xảy ra chuyện đáng tiếc, chị ân hận vì điều mà
chị muốn chị em làm xét lại không có gì cần thiết. Tôi vừa trang điểm
vừa nghĩ đến chỗ đó. Nghĩ thế mà vẫn cứ phải làm theo sự thúc giục vui
vẻ của chị.
Từ đầu cho tới giữa bữa tiệc tôi ngồi khá dễ
chịu. Bên phải tôi là chị Thuỷ, bên trái là một bà đã có tuổi, nhã nhặn,
nói chuyện có chừng mức và nhỏ nhẹ. Giọng nói bà ta thân mật tự nhiên,
vì thế chẳng bao lâu chúng tôi trò chuyện với nhau như trong phòng khách
của nhà mình, quên để ý đến cảnh đông đảo xung quanh. Vẻ nhỏ nhẹ kín
đáo của chúng tôi khiến cho không ai chú ý đến phía chúng tôi ngồi, và
như thế càng làm cho tôi tránh khỏi cái khó chịu mà tôi tưởng tượng lúc ở
nhà.
Chợt trong phòng tiệc tự nhiên im lặng, chỉ có
tiếng một người nói. Bà khách ngồi bên tôi ngẩng lên nhìn. Tôi cũng ngó
theo. Người khách đang nói, chẳng biết tự lúc nào đã rời bỏ ghế của
mình, bưng ly rượu đi đi lại lại. Cũng chẳng biết bắt đầu làm sao mà ông
ta được mọi người chú ý. Hiện thời thì trừ một số khách đàn bà, còn bao
nhiêu đều ngưng chuyện riêng, chăm chú theo dõi ông ta. Thỉnh thoảng
mới có người nêu lên một câu hỏi ngắn, cũng là thuộc về câu chuyện ông
ta đang nói. Ông ta nói chuyện về săn bắn.
Đó là một người thấp, vào khoảng năm mươi tuổi,
có vẻ dày dạn. Nước da đen, đường nét trên khuôn mặt hơi thô. Nhưng cặp
mắt thực lanh. Đầu tóc ông ta không chải, khô và quăn, nhưng không bù
xù. Ông ta mặc bộ đồ nỉ màu tím sẫm đắt tiền, mà không có chút gì chải
chuốt. Cử chỉ nhanh nhẹn, dễ dãi, tự nhiên. Trông qua, người ta có cảm
tưởng ngay là một người từng trải, không kiểu cách, quen với cảnh hội hè
đám tiệc. Lại là một người thực tế, giản dị, tránh những ước vọng cao
xa, với một khinh bỉ khôn ngoan.
Thoạt tiên tôi nhìn thấy ông ta rồi liền cúi
xuống tiếp tục gắp món ăn. Nhưng giọng nói của ông ta vẫn vang bên tai.
Tôi lắng nghe câu chuyện. Bỗng nhiên tôi hoảng hốt. Một lo sợ chơi vơi
không rõ vì sao làm tôi nôn nao. Người đàn ông đó nhắc lại một cái gì
hẳn có liên quan đến tôi. Tôi ngẩng đầu lên nhìn lại. Ông ta đã trở về
đứng ngay sau chiếc ghế của mình, một tay đặt lên lưng ghế, lắng tai chờ
nghe câu hỏi của người khách ở một bàn xa. Vụt một cái ông ta sụn
xuống, rùn cổ thụt đầu vào, nhô hai vai lên, và giơ cao hai bàn tay, há
miệng trợn mắt, “À!” một tiếng. Mọi người cười. Rồi ông ta chụp mạnh một
tay, nắm lấy lưng ghế, tay kia trả chiếc ly xuống bàn, lắc đầu nói:
— Không! Không! Ban đêm không bao giờ trông thấy
được voi ở xa đến thế. Bọn thợ săn chúng tôi chừa con voi ra, còn lại
tất cả đều dưới quyền chúng tôi. Chúng tôi đội ngọn đèn trên đầu tiến
vào trong rừng là có thể trông thấy tất cả muông thú, trừ con voi. Và
con người, vâng, và con người nữa. Là vì mắt voi và mắt người không phản
chiếu ánh đèn. Thế cho nên nhiều khi mình đã đến gần bên một con voi mà
vẫn tưởng là tảng đá. Ngoại trừ con voi, bọn thợ săn chúng tôi làm chủ
núi rừng. Quét một ngọn đèn bắn trong đêm thì trong vòng đường kính năm
mươi thước chúng tôi có thể thấy từ cặp mắt con cọp, con heo rừng, cho
đến những chấm sáng li ti của mắt con nhện, mắt những con nhái, con cào
cào, châu chấu, đến những cặp cánh lóng la lóng lánh của sâu bọ lăn tăn.
Sáng nhất là mắt cọp và mắt nai. Mắt cọp sáng ngời, có tia sao. Còn
những mắt heo rừng, thỏ, chồn… thì đỏ lờ lờ như màu mã não. Có lần chúng
tôi…
Tôi cúi xuống bàn, tâm trí hoàn toàn rối loạn.
Nhất định là người đàn ông đang nói đó và giọng nói của ông ta có một
liên quan gì với tôi hết sức hệ trọng. Khổ nhất là người ta không có
phương pháp gì có thể tự ý gợi lại một ký ức khi nó chưa chịu hiện đến.
Tôi biết chắc lúc đó thần sắc tôi biến đổi khác thường. Bà khách bên
cạnh nhìn tôi, giấu vẻ lo ngại, nghiêng người tới với một vẻ săn sóc,
tìm một câu nói:
- Ông ấy thạo quá.
Tôi cười và đáp như máy: “Vâng, thạo quá.”
Chị Thuỷ quay sang phía chúng tôi, nói thêm:
— Ông quận Toàn đấy mà. Chị không biết sao? Quận
Toàn mà nói chuyện săn bắn không thạo thì ai thạo? Hồi thầy tôi còn làm
phán sự tòa sứ ở tỉnh, cách đây hai mươi năm, chúa nhật nào ông ta cũng
có thú rừng bắn được đem biếu…
Tôi cười vu vơ, không đáp, lắng tai nghe tiếng
ông quận Toàn tiếp tục nói. Ông ta mỗi lúc mỗi xưng “bọn thợ săn chúng
tôi” mặc dù trong tiệc chỉ có mình ông là thợ săn. Xưng đến “bọn thợ săn
chúng tôi” ông ta ưỡn người ra, hãnh diện. Ngoài khi nói về chuyện săn
bắn, thì ông ta bặt thiệp, nhũn nhặn, thân mật. Ông ta thân với chủ nhà
và tự coi như người nhà. Thỉnh thoảng ông ta ngừng nói chuyện, rót thêm
rượu vào ly một người khách, mời một món ăn. Khi đó ông ta hạ giọng
xuống, có khi ông ghé vào tai pha trò một câu nhỏ, một tay thân mật đặt
lên vai người khách, săn đón, vồn vã. Rồi lại ngẩng lên, lớn tiếng tiếp
tục chuyện săn thú, như chiếc phi cơ lại cất cánh hiên ngang lên trời,
bỏ lại những nhà cửa xe cộ dưới đất.
Ông ta giơ một bàn tay với những ngón to và ngắn ngủn lên ngang đầu, ra dấu cho mọi người im lặng chú ý, rồi lên tiếng:
— Này nhé, làm thế nào phân biệt được mắt con thú
với sao trên trời? À, cái đó mới ngộ! Nếu không phân biệt được thì có
người đang đi trong rừng trông thấy hai vì sao lọt qua kẽ lá sáng bên
nhau như hai con mắt thú, thế là cứ nhắm mà bắn bừa thôi. Ha! Muốn phân
biệt thì thế này: bọn thợ săn chúng tôi bao giờ sau khi chiếu đèn về một
phía nào mà gặp những chấm sáng cũng cẩn thận quất đèn về hướng khác,
rồi liếc mắt ngó xiên lại chỗ cũ. Nếu những chấm sáng vừa rồi tắt đi thì
đích là mắt thú, còn nếu vẫn cứ sáng thì đó là sao rồi. Sao trời hoặc
là lửa, vâng, lửa…
Ông quận Toàn giơ bàn tay lên, vung vung, ra dấu cảnh cáo:
— Cái này mới nguy hiểm đây. Ở trên núi vẫn có
những đóm lửa bất ngờ như thế. Chúng tôi thường gặp. Hoặc là thợ rừng
ngủ lại, hoặc là người đi lỡ đường, hoặc là những người cầm bò trên núi,
họ đốt lửa lên cho ấm rồi nằm ngủ xung quanh. Về khuya, lửa tắt, còn
lại những đốm lẻ tẻ giữa đống tro. Khi ấy mà lầm là mắt thú rừng, cứ bấm
cò súng một cái là thế nào, hà, hà! thế nào cũng một vài nhân mạng nhé.
Trong phòng nổi lên những tiếng ồn ào. Ông quận
Toàn ngừng nói. Tôi không dám nhìn lên mặt ông ta nữa. Tôi đã gần nhớ ra
câu chuyện, gần hiểu sự liên hệ giữa ông ta với tôi là như thế nào rồi.
Vô tình tôi tìm khuôn mặt nhà tôi ở góc phòng đối diện. Rồi tôi cúi
đầu. Khó chịu nhất là lúc này bà khách bên cạnh tôi lại bắt đầu nói
chuyện. Thực là khổ, trong lúc tôi cần yên tĩnh một chút, mà phải vờ
lắng tai nghe, dạ dạ vâng vâng. Tôi không biết bà khách bên cạnh nói
những gì, và có để ý đến thái độ của tôi không. Đột nhiên tôi giật mình
vì bà ta cười lên một tiếng ngắn. Tôi sợ hãi ngước nhìn, nhưng thấy nét
mặt bà vui vẻ thực tình. Và bà đã bỏ câu chuyện của mình để theo dõi câu
chuyện ông quận Toàn. Ông quận nói:
— Có một lần thế này, thật là chết người! Chuyện
xảy ra cách không bao lâu, vâng cũng chẳng lâu gì. Nguyên là trước chiến
tranh tôi đã làm việc ở đây gần mười năm cho nên tôi thông thạo hết núi
rừng. Bởi vậy lần này, hồi mới được đổi trở về đây tôi có thể đi bắn
một mình trên đèo Vạn. Độ mười một giờ đêm, tôi vừa leo lên một cái động
tranh thì ngọn đèn của tôi chiếu vào một đám mắt sáng lố nhố. Thật
nhiều mắt. Tôi vừa ngạc nhiên vừa mừng. Tôi chưa từng gặp một đàn nai
nào đông đến thế. Tôi quất đèn sang một bên, liếc lại nhìn: quả là mắt,
không phải lửa. Tôi đặt súng lên vai, định bụng lẩy luôn hai phát đạn
một lượt. Hai phát đạn vào cái đám mắt đó thế nào cũng được hai con nai.
Tôi bóp cò. Đạn thúi! Úi chao! Tôi đi săn hăm bốn năm rồi, trường hợp
đó chưa khi nào xảy ra: cả hai viên đạn đều hỏng cả hai…
Ông quận Toàn bấu chặt lấy lưng ghế, chồm người
tới, trố mắt tròn xoe nhìn mọi người, kinh ngạc. Rồi ông ta lắc lắc cái
đầu, lặp lại:
— Hỏng cả hai viện đạn, thật là kỳ cục. Tôi vừa
tức giận vừa lo sợ, hạ súng xuống thay đạn. Không biết lật bật thế nào
tôi đánh rơi một viên đạn xuống tảng đá dưới chân, nó lăn nhảy lóc cóc
mãi một lúc lâu xuống tận dưới khe xa mới dừng lại. Tôi bực mình, sợ đàn
nai hoảng hốt chạy mất. Nhưng quái lạ, chúng vẫn cứ đứng yên, giương
mắt lố nhố. Tôi lại chợt nghe phất thoang thoảng một mùi khai khai, hôi
hôi quen thuộc. Tôi sinh nghi. Đã đặt súng lên vai, tự nhiên tôi hạ
xuống và rón rén bước lần tới. Nếu là đèn pin đội trên đầu thì cách xa
hai chục thước đã có thể trông thấy hình thù con vật, nhưng hôm đó tôi
dùng đèn đá cho nên phải tiến gần độ mười hai thước tây. Ngọn đèn của
tôi chiếu thấy một đàn bò trên năm chục con, đứng có nằm có, giữa một
cái rông cất sơ sài bằng cây tươi vừa đốn trong núi. Sát bên cạnh rông
nhốt bò là cái chòi của người giữ bò! Ui chao, trời đất ơi! Tôi bủn rủn
tay chân…
Ông quận Toàn xuỗi cả hai tay, nghẻo đầu thất vọng một lúc. Rồi ông ta vùng tỉnh táo, chồm tới:
— Trong đời bọn thợ săn chúng tôi đôi khi vẫn có
gặp một a – văng – tuya như thế. Thật là chết người. Hú vía! Nếu hai
viên đạn không hỏng, hay nếu tự nhiên tôi không nghi ngại, bước tới, thì
đêm đó có thể đã xảy ra một vụ án mạng rồi. Nhân mạng thực sự chứ không
phải là đền bò thôi đâu nhé. Nếu tôi nổ, viên đạn lọt vào trong chòi
người giữ bò… Trời ơi! Khi tôi chạy xồ tới, giật cái cửa chòi ra, thấy
hắn ta vẫn còn nằm ngủ, không hay biết gì cả, tôi hét lên như điên…
Ông quận Toàn đang nói hăng. Rất có thể ông ta sẽ
nói tiếp. Tôi thấy bừng bừng trong người, và chóng mặt, như ngồi trên
một chiếc xe đang phóng nhanh xuống dốc.
Nhưng tự nhiên quận Toàn ngừng lại. Những lúc ta
cố tìm hiểu ý nghĩa biểu thị trên một nét mặt, thì lại chính là những
lúc ta không đoán được gì cả: các chi tiết đơn giản nhất cũng hóa ra khó
hiểu, thật là đáng giận. Lúc đó vẻ mặt ông quận Toàn tự dưng tắt mất
cái hăng hái, ông cúi xuống đĩa đồ ăn. Việc ông khép thình lình câu
chuyện có vẻ như là kín đáo dành riêng đoạn sau giữ lại cho mình. Trên
môi ông phảng phất bóng dáng một nụ cười ranh mãnh. Nhưng tôi cũng không
tin hẳn như thế. Là vì cái vẻ chăm chú thận trọng khi ông bôi cho đều
“xốt” vào con tôm và sự khoan khoái biểu lộ rõ rệt trên nét mặt lúc ông
ta vừa nhai nhồm nhoàm vừa quay sang bình phẩm món ăn với người bên cạnh
khiến tôi lại nghĩ rằng ông ta là một người thô sơ, không bận tâm đến
đoạn sau của câu chuyện. Và cái thoáng cười vừa rồi lại không chừng có ý
nghĩa giễu cợt.
Ông quận Toàn bỗng ngẩng cao đầu, ngả lưng ra,
ưỡn người khoan khoái, nhìn một loạt khắp phòng tiệc. Như tuồng kể xong
câu chuyện săn bắn là rồi một nhiệm vụ, bây giờ ông ta có quyền thảnh
thơi và bày tỏ sự thảnh thơi với mọi người. Nhưng cử chỉ tầm thường đó
làm tôi khiếp vía. “Nếu ông ta trông thấy tôi?”… Tưởng như ông ta đang
quất ngọn đèn săn trong rừng và “bọn thợ săn của ông ta” đang làm chủ
núi rừng, còn tôi thì chỉ là một con nai nhỏ, trốn sao cho khỏi cái thứ
ánh sáng có thể soi thấu từng con mắt chuột, mắt nhái li ti đó. Thực
vậy, tôi có cảm tưởng cái hột xoàn tí hon gắn trên đôi hoa tai của tôi,
cái mặt nhẫn đeo nơi tay tôi cũng quá sáng, có thể khiến ông ta chú ý
đến tôi… Cặp mắt ông ta lướt qua như một chiếc oanh tạc cơ lướt ngang
đầu. Tôi gầm đầu xuống, lặng người đi một lát…
Bên tai tôi chị Thuỷ lại nhanh nhẩu:
— Ông quận Toàn này bắn thì thôi khỏi nói. Hồi
tôi còn nhỏ có một hôm ông ấy đi với thầy tôi về quê. Từ lúc chiều đến
chạng vạng tối, ông ấy cho gánh về nhà tôi bảy con công. Bảy con công
bự, khiếp chưa? Chị biết, công nó khôn lắm nhé, ta khó lần mò đến gần mà
khỏi bị nó thấy. Ông ta không thèm rình mò gì cả, chỉ hỏi thăm thợ rừng
xem chúng nó thường ngủ chỗ nào. Thường thường chúng nó lựa một cây
trụi lá vì chúng sợ chồn. Cây trụi lá càng dễ nhắm dễ bắn. Ông ta cứ
việc đến sớm, tìm chỗ nấp cẩn thận bên gốc cây. Chiều, công nó về từng
con từng con. Con nào về đậu vừa yên ông ta liền nổ súng ngay, nó rớt
đánh đùng một cái như quả dừa rụng. Mặc kệ, ông ta cứ ngồi yên trong
bụi, không ra. Ra ngay lúc đó là hỏng nhé. Cứ ngồi yên một tí là có con
công khác về ngay. Nghe tiếng nổ chúng nó về xem thử, cứ thế ông lần
lượt giết hết đàn công. Nghĩa là đừng bắn trượt con nào. Trượt một con
là hỏng, vì những con sau biết ngay có tai nạn.
Chị Thuỷ đã nói tới cái câu có vẻ kết thúc:
— Quận Toàn, thôi khỏi nói, ông ta săn bắn kinh nghiệm và khôn ghê lắm…
Nhưng bất ngờ chị chuyển qua ý khác:
— Trời! Ông ta mê bắn cách lạ. Cái đêm Nhật đảo
chánh năm 45, suốt đêm ông ta bắn trên núi không hay một chút xíu xiu.
Hồi đó ông ta làm việc ở tòa sứ ngoài Nghệ An. Gà gáy, ông ta xách súng
về nhà, đi ngay vô phòng ngủ, cũng vẫn chưa hay biết gì. Tới giờ làm
việc, ông ta sắp sửa mặc đồ đạc vào thì tòa sứ cho người tới mời, ông ta
cằn nhằn tưởng có chuyện gì gấp. Chừng đến tòa sứ nghe nói mới ngã ngửa
ra tưng hửng. Thôi thì lúc đó sứ tây nó lo phần nó, công chức người
mình nó cho nghỉ việc, chờ Nhật tới định đoạt. Thế là trong mấy ngày chờ
đợi ông quận Toàn lại xách súng đi bắn, thản nhiên như không! Khi Nhật
tới, gọi công chức lại tiếp tục công việc thì ông ta đã bắn thêm được ba
con nai chà. Ông thân tôi mỗi lần nói đến tật mê bắn của quận Toàn đều
nhớ chuyện đó.
Quận Toàn lúc ấy đang ngồi lơ đãng xỉa răng. Đối
với mọi người ông ta đã lặn mất vào đám đông thực khách, không còn là
một nhân vật đáng chú ý nữa. Có lẽ chính ngay ông ta cũng không còn nghĩ
đến câu chuyện vừa qua. Trông cái môi ông nhếch lên, lưỡi ông quơ soát
lại hàm răng, và ông chíp chíp nho nhỏ trong miệng, tôi đoán có lẽ cái
vị của món bồ câu ăn với xà – lách còn một chút lưu luyến nơi ông. Nhưng
chắc ông đã bắt đầu nghĩ đến ly cà – phê sắp thưởng thức rồi.
Càng theo dõi quan sát ông quận Toàn tôi càng tin
rằng con người đó nhất định không thể bận rộn vì những ý tưởng phức tạp
hơn. Tôi càng nhìn càng thấy các ngón tay ngắn ngủn với làn da thô dày
và đùn lại sù sì ở các đốt cũng như vẻ mặt của ông ta đáng lẽ là của một
người nông dân tâm lý thô sơ, chất phác, siêng làm và thực tế. Chừng ấy
nét tính tình ở một người có học thức có tiền của lại làm ra một mẫu
người cầu an ích kỷ, không thèm bận tâm đến một lý tưởng xa vời nào, một
người siêng tìm và biết thưởng thức những giải trí dễ dãi, những thú
vui vật chất.
Bà khách ngồi bên tả chia cho tôi một que tăm.
Tôi ngả người dựa lưng ghế, xỉa răng, và tự nhiên có cảm tưởng thư thái
dễ chịu, dần dần thoát khỏi sự hồi hộp lo sợ thắc mắc. Chị Thuỷ đang mở
chiếc ví đặt trên đùi ra, soi gương chặm những chấm mồ hôi trên mặt.
Phòng tiệc lộn xộn ồn ào, đàn ông vừa hút thuốc vừa nói chuyện từng nhóm
riêng với nhau. Rồi người ta bắt đầu xô ghế đứng dậy. Thôi thế là xong.
Khi quận Toàn bước ra cửa, tôi ngó theo ông ta
bằng một khóe mắt. Một tay ông ta níu lấy cánh tay một ông bạn, tay khác
ông vung lên làm những cử chỉ ngắn mà mạnh mẽ, mặt ông nghẻo nhìn vào
ông bạn, vừa đi vừa nói.
Tôi cảm thấy nhẹ nhàng an tâm: chuyện ông đang
nói chắc chắn không phải là chuyện “hắn ta”, cho đến phút cuối cùng
trông ông ta không có vẻ muốn đả động gì đến “hắn ta” nữa. Nhưng đồng
thời cũng chính cái vô tình đó làm cho tôi vùng sống lại y nguyên tâm
trạng của mấy năm trước. Tôi vừa xót xa tủi thân, vừa hối hận khinh bỉ.
Cái tầm thường và thái độ vô tình thô bỉ của ông ta như lăng mạ chà đạp
tôi.
Thế mà vừa rồi đối với khách khứa trong phòng
tiệc, ông ta đã nói về “hắn ta” bằng một câu có thể khiến mọi người nghĩ
rằng đó là một kẻ đần độn vô tư lự: “khi tôi chạy tới, giật cái cửa
chòi ra, thấy hắn ta vẫn còn nằm ngủ, không hay biết gì cả!”
Tôi phải nói rõ hơn về “hắn ta”.
Tôi lấy chồng sớm, từ năm mới mười sáu tuổi.
Người chồng đầu tiên của tôi lớn hơn tôi đến bảy tuổi, và chính là thầy
dạy tôi học. Sự chênh lệch đó làm cho Thọ bận tâm rất nhiều. Tuy tôi đã
tìm mọi cơ hội để tỏ rằng tôi hoàn toàn sung sướng với anh, nhưng tôi
biết càng ngày Thọ càng bị ám ảnh bởi cái ý tưởng cho là sự quyết định
của tôi hồi còn nhỏ có thể bồng bột, tình yêu của tôi không bền chắc,
nhất là vì bản tính nghiêm buồn hay suy tư làm cho về mặt tinh thần anh
có vẻ già dặn hơn tôi nhiều quá, và vì chúng tôi lại không có con cái.
Gia đình của Thọ là một gia đình nhà nho, Thọ lại
là đảng viên cộng sản. Từ ngày về nhà chồng tôi càng tự cảm thấy bé
bỏng, không đáng kể, giữa cái sinh hoạt tinh thần luôn luôn thao thức
trong gia đình ấy. Cha chồng tôi nghiêm khắc, đường hoàng, khiến bọn con
cháu chúng tôi ở trong nhà ít khi dám gần người. Tuy vậy dần dà tôi lại
biết rằng tính người hay sợ hãi: tất cả những người Âu từ tên lính
lê-dương đến tên tây đoan đều làm cho người khiếp sợ, tất cả những tai
họa rắc rối xảy đến cho gia đình đều khiến người bối rối lo hãi, người
sợ những con ngựa có chứng và không dám đến gần những con bò hung dữ…
Nhiều khi sự hoảng hốt của người trước một đe dọa quá tầm thường làm cho
đàn bà trong nhà phải nấp sau cửa bụm miệng cười rúc rích. Khi chiếc
phi cơ oanh tạc đầu tiên đến bay quanh vùng chúng tôi thì cả nhà đang
ngồi ăn cơm vùng bỏ chạy tán loạn. Mọi người đã nằm nấp ngoài vườn xong
mà mãi không thấy cha chồng tôi đâu cả, anh Thọ đánh liều trở vào nhà.
Vào đến nơi, thấy người đã mặc xong áo dài và đội khăn đóng chỉnh tề,
ngồi ngay ngắn trước bàn, hai tay đặt lên mặt bàn, run lẩy bẩy, hai mắt
nhắm tít. Anh Thọ gọi, người mở mắt ra nói:
— Người quân tử dù đến chết cũng khăn áo chỉnh tề.
Rồi người lại nhắm mắt ngồi chờ chết, hai bàn tay
run trên mép bàn. Lần ấy chiếc phi cơ không bắn một viên đạn nào và
không thả trái bom nào. Từ đó người mới chạy trốn bom.
Sau này, trước thái độ độc ác phũ phàng của những
cán bộ cộng sản đối với tầng lớp địa chủ thân hào, người cũng ngạc
nhiên và sợ hãi như thế. Khi được biết anh Thọ vào đảng Cộng sản người
không dám có ý kiến phản đối, nhưng trong gia đình ai nấy đều thấy rõ sự
cách biệt, có thể nói là sự xung đột ngấm ngầm giữa hai cha con. Xung
đột ấy chỉ thỉnh thoảng mới biểu lộ qua sự trung gian của anh Kha, bạn
thân của Thọ từ ngày còn ở nhà trường.
Kha ở cùng làng với chúng tôi. Những khi anh đến
chơi mà không gặp Thọ ở nhà thì anh với cha chồng tôi cùng nhau công
kích cộng sản. Khi gặp Thọ thì Kha và Thọ tranh cãi nhau, còn cha chồng
tôi lặng lẽ tiếp tục những công việc của người, dù ở bên cạnh cũng làm
như tuyệt nhiên không nghe thấy lời nói của hai người thanh niên.
Cha chồng tôi, và có lẽ cả Kha, trong những lúc
tranh luận, đều yên trí rằng Thọ là một kẻ cuồng tín. Thực ra lúc nào
Thọ cũng bênh vực lập trường tư tưởng của mình một cách cương quyết và
kiêu hãnh. Nhưng chính vì thế tôi càng thương Thọ về những bứt rứt luôn
luôn âm ỉ trong tâm trí anh.
Tôi còn nhớ một đêm tháng sáu, trời nóng nực, cha
chồng tôi cắm cúi xắt một cuốn thuốc dài ngoài hiên, Thọ và anh Kha trò
chuyện trong nhà. Tôi đang ngồi lột vỏ đậu phụng trước thềm, chợt để ý
đến thái độ của cha chồng tôi, thấy người luôn luôn ngừng tay giả vờ sửa
cuốn thuốc, để theo dõi câu chuyện phía trong nhà.
Bất giác tôi chú ý đến giọng nói ồ ồ xẳng xớm và cộc lốc của Kha:
— … Hừ! Riêng gì cái chuyện đối với bà cụ? Tôi biết các cậu mỗi ngày mỗi tu luyện để trút bỏ hết tình cảm, hết nhân tính.
Chồng tôi bình tĩnh nhưng gay gắt:
— Vậy thì tình cảm vớ vẩn là nhân tính? Thương mù
quáng… một ông bác, một bà cô, một đứa em phản động, một người bà con
phản động, là nhân tính? Còn thương yêu những người nghèo khổ bị áp bức,
cứu gỡ họ ra khỏi sự bóc lột mà động chạm đến bà con mình là mất nhân
tính?
Trong bóng tối hình như cha chồng tôi thoáng nhìn
về phía tôi. Tự dưng tôi hưởng ứng thái độ của người. Chồng tôi vừa kể
ra, để đối lập với kẻ vô sản, những ông bác, bà cô, đứa em… Đáng lẽ anh
phải kể đến bà ngoại. Và có thể kể cả cha mẹ và vợ con nữa. Sự né tránh
của anh không làm cho chúng tôi sung sướng, mà chỉ nhắc rằng anh vẫn nhớ
đến sự hiện diện của chúng tôi ngoài hiên, làm cho chúng tôi càng khó
chịu. Chúng tôi biết rằng nếu phải chọn lựa giữa “người cha, người vợ
phản động” với hạnh phúc của kẻ vô sản, thì chồng tôi cũng không có thái
độ khác hơn là đối với ông bác, bà cô, đứa em. Trước đó năm hôm, bà
ngoại của Thọ mất trong một gia đình địa chủ bị bao vây. Thọ nhất định
không về dự đám tang. Mãi hơn một giờ sáng ngày hôm đó mẹ chồng tôi về
kêu cửa, thất thểu bước vào, mình mặc áo cụt, đầu tóc lòa xòa không quấn
khăn tang. Bà run lập cập: chúng tôi đốt lửa lên để sưởi, hơ vuốt những
ngón tay cứ co quắp lại. Người vừa ấm, mẹ chồng tôi nhìn chúng tôi khóc
như mưa như gió. Rồi cha chồng tôi về, kể rằng dân làng không ai được
phép chôn bà ngoại Thọ; ba chị em của mẹ chồng tôi phải vừa đào huyệt
vừa khiêng quan tài mẹ, chôn cất đắp mộ suốt ngày!
Kha lên tiếng liền để trả lời Thọ:
- Các cậu đang thương người nghèo khổ đấy à? Hừm! Thật không? Cậu có chắc thế không?
Bỗng Kha dừng đột ngột, như bị hóc. Lát sau, anh thong thả, bình tĩnh hơn:
- Thí dụ… Ta lấy một cái thí dụ: Gặp một người
đói khổ nào đó, đối diện một người nghèo nào đó cụ thể, một ông A bà B
nghèo, cậu với tôi không chắc ai động lòng thương hơn ai. Bình sinh hai
đứa không hay nhường cơm xẻ áo cho kẻ nghèo khổ nào. Cậu với tôi như
nhau, coi như ngang nhau thôi. Nhưng lòng thù hận, thù kẻ giàu, thì lúc
này cậu vượt tôi… vượt… không thể nói. Tại sao vậy? Trước không có thế,
đột nhiên cậu đổi khác hẳn. Cậu không nghĩ là lúc này đang cần đến sự
thù hận, chính sách thấy cần sử dụng đến sự thù hận, thì tình cảm ấy
được gây ra. Không phải vậy sao? Đó không phải là tình cảm hồn nhiên.
Cái đó là được tạo ra, kích thích, là tình cảm ngụy tạo…
Có tiếng Thọ hét lên:
- Kha!
Kha nín phắc. Cha chồng tôi ngưng con dao xắt
thuốc, ngẩng đầu nghe ngóng. Sự im lặng thình lình của ba người đàn ông
như một tai biến bất ngờ. Tôi nghẹt thở trong không khí bất an nặng nề.
Tôi liếc nhìn về phía trong nhà: Kha ngồi yên, mặt hếch lên, cặp gương
cận thị của anh sáng lòa.
Cuối cùng, lại nghe tiếng Kha:
- Bất công giữa giàu nghèo hẳn nhiên là cái xấu.
Xã hội bất công là xấu. Xấu thì đánh đổ, để tạo dựng cái tốt. Đánh đổ
cách nào? Thành phần bị áp bức có thể nổi dậy chống chế độ, phá ngục,
lật ngai vàng, giết hôn quân bạo chúa v.v… Thế. Nhưng bậc chủ xướng cách
mạng đâu cần xua dân chúng sục sạo săn đuổi khắp nước, lùng bắt cho kỳ
được từng kẻ ác người xấu mà giết cho sạch mới cải thiện được xã hội?
Ở ta, cách mạng đã thành công, đã nắm quyền trong
tay. Tha hồ dựng lên chế độ tốt. Trong khung cảnh xã hội tốt, trong
khuôn khổ chính sách tiến bộ, ai nấy sinh sống đúng đường lối, đúng lẽ
công bình thôi. Nhà nước cần gì dạy bảo thúc giục người này căm thù
người kia nữa, cần gì phải xúi ai giết ai nữa? Làm kinh hoàng cả nước…
Làm cho…
Kha khục khặc, loay hoay. Thọ lên tiếng, nghiêm khắc:
- Cậu ăn nói! Cậu coi chừng cái ăn nói…
Kha lặng thinh. Lát sau, anh ấy có vẻ ôn tồn:
- Để tôi nói… Tôi phải nói cái này với cậu. Trong
xã hội cũ, xã hội tồi tệ, bậy bạ, xã hội bóc lột…, trong xã hội ấy tuy
vậy giàu có không tất nhiên phải ác. Không phải trong giới giàu cứ từng
người một bắt ra người nào cũng ác cả. Xã hội xấu đã xấu hàng mấy trăm
năm, xấu từ đời nọ sang đời kia. Lớp sau tiếp tục cách làm ăn sinh sống
của lớp trước, duy trì cái quan hệ sản xuất có sẵn từ trước. Làm sao
khác được. Nhưng trông vào cá nhân, xét từng người, thì cậu biết đấy…
cậu biết mà… có những bà cụ hàng ngày tụng kinh niệm Phật, cố làm điều
lành, nhưng tô tức họ thu, lãi suất nợ nần ai sao họ vậy, ông bà cha mẹ
làm sao họ làm vậy… Điều ác ở họ không có chủ tâm, không có ý thức…
Trong họ hàng thân thuộc, thiếu gì trường hợp… cậu thấy trực tiếp mà…
Đem cái lỗi của một chế độ đã qua trút lên đầu họ, lên từng người… Để
đày đọa họ…
Cha chồng tôi đứng lên, bước ra sân, gỡ cái tàn
thuốc dính trên môi ném xuống đất. Câu chuyện đã tiến sát đến mẹ chồng,
đến bà ngoại chồng tôi. Ông cụ không chịu đựng được, lánh đi. Có lẽ thế.
Trong nhà tiếng nói cũng dừng lại. Hình như người bên trong có để ý, có
biết thái độ của ông cụ. Sự khó khăn, ngần ngại kéo dài một lúc lâu.
Rồi cũng vẫn Kha, anh Kha bướng bỉnh, trở lại câu chuyện:
- Đã nắm chính quyền, tại sao còn gây ra hận thù
điên đảo? Phải có lý do nào đó. Chắc thế. Tại sao lúc này cần đến cơn
giận lồng lộn của quần chúng? Tôi không muốn suy đoán. Không phải việc
tôi. Nhưng mặt khác, phải thấy rằng chuyện không cần thiết lại là chuyện
ác độc… Thọ, cậu nghĩ coi: Có đồng chí lãnh đạo cao cấp nào ở trong
hoàn cảnh cậu không? Có đồng chí nào ở trung ương lúc này đang gầm gừ
thù cha oán mẹ, uất giận họ hàng ành ạch không? Ở một cấp nào đó thì
khỏi, mà xuống dưới cấp nào đó phải điều chỉnh tình cảm… Cùng đeo đuổi
một lý tưởng chung, đồng chí với đồng chí, tầng lớp cậu bị sử dụng một
cách nhẫn tâm quá… Không tránh khỏi suy nghĩ, cậu à…
Kha không hùng hổ, khậm khặc nữa. Anh ấy bỗng nhiên như… như thân mật! Anh ấy chùng chình. Thọ, không nghe nói gì.
Thình lình, Kha bật hỏi:
- À, cậu có cái ba – lô nào lớn không?
Thọ chưa kịp trả lời, Kha thêm:
- Một cái ba – lô da chắc chắn, và lớn.
- Có. Có việc gì vậy?
— Tí nữa quên! Định đi tìm mượn cho thằng Hải cái
ba – lô mà mải nói chuyện, tí nữa quên mất. Mai nó đi. Đi Đông Mên.
Khuya rồi, mình về cho nó còn kịp sắp đặt. Cậu vào lấy cho mượn đi.
Thọ gọi tôi vào, bảo:
— Em soạn cái ba – lô, đưa cho chú Hải.
Tôi vừa đi vừa ngoảnh lại hỏi Kha:
— Mai chú ấy đã đi rồi à? Thế mà mấy hôm nay không nghe chú ấy nói gì cả.
Kha bảo:
— Nó cũng vừa mới biết quyết định. Nhận được quyết định là lo đi ngay đây.
Chồng tôi ngồi yên lặng, vẻ suy nghĩ. Kha đứng dậy, vừa bước ra hè vừa nói lớn:
— Thưa bác, mai Hải nó đi Đông Mên đấy. Gấp quá, không kịp đi thăm chào ai cả.
Cha chồng tôi vội vã vào nhà:
— Hải chú ấy đi qua tận bên Mên à?
— Dạ. Đi “các hướng chiến lược”.
— Bao giờ về?
— Không chừng… Ít ra cũng nửa năm.
Cha chồng tôi mở cái tráp gỗ, lấy ra một thẻ
thuốc “thần công” lớn bằng hai ngón tay trao cho Kha để đưa lại cho Hải.
Đó là thứ thuốc trắng trông giống như phèn chua, nhấm vào chát chát và
tê lạnh ở đầu lưỡi, trị bá chứng như kiểu dầu vạn ứng của Nhị Thiên
Đường, đặc biệt là chữa thổ tả rất công hiệu. Thứ thuốc đó nhà chồng tôi
tự chế lấy, theo toa bí truyền từ ba bốn đời, bảo là do một ông cố đạo
truyền lại.
Khi tôi đem chiếc ba – lô ra thì chồng tôi và anh
Kha đã kéo nhau ra hè trước. Thọ đang tiếp tục điều nói dở dang. Tôi
nghe giọng Thọ ôn tồn:
- … như thế không phải là có sự phỉnh gạt. Cùng
đeo đuổi một lý tưởng, không phải ai cũng làm như ai. Mỗi cương vị có
một nhiệm vụ khác nhau. Ở cương vị này, làm việc này, phải có thái độ
này, phải sống cái tình cảm này; ở cương vị kia, làm việc kia, thì phải
có thái độ kia mới thích hợp. Trong vai trò điều khiển, cần một thái độ;
trong vai trò chấp hành, cần thái độ khác. Mọi người thấm nhuần lý
tưởng chung, nhưng hoạt động trong phạm vi của mình, ai có vai trò nấy.
Quan niệm máy móc, tự đặt mình vào vị trí kẻ khác… Không được đâu. Một
tế bào của lá phổi không hoạt động giống như một tế bào của bộ não;
nhưng cả hai đều sống đúng cái chân lý sinh hoạt của một con người. Mình
phải có cái quan niệm kỷ luật…
- Đấy. Ở cấp này, vị trí hoạt động này, không cần
đến tình cảm này thì khỏi tự gây ra; ở vị trí kia, cần đến lòng hận
thù, hướng ngay vào người thân thiết của mình, thì… thì… Đấy, là tạo ra
cả, không tự nhiên gì cả… Giả tạo… Dối cả…
Tôi xô cánh cửa bước ra, Kha quay lại, nhận cái ba – lô rồi chào cha chồng tôi, ra về. Thọ bước theo ra đến đầu sân.
Đêm ấy, khuya lắm tôi vẫn không ngủ được. Thọ nằm
bên cạnh thường lòn một cánh tay dưới cổ tôi, choàng sang ấp lấy vai và
cánh tay phía bên kia của tôi. Vì vậy mỗi một cử động, một cựa mình
trăn trở của tôi Thọ đều biết. Tôi cố nằm yên lặng, trong người bứt rứt.
Có một lúc Thọ đưa bàn tay vuốt nhẹ nhàng lên trán tôi, vuốt ngược
những sợi tóc xõa xuống trán tôi như âu yếm một đứa trẻ. Một lúc khác
anh lại với đỡ bàn tay tôi lên, bóp nhè nhẹ, và lơ đãng sờ nắn hết ngón
tay này đến ngón tay khác, nắn đi nắn lại từng ngón, như thế rất lâu.
Tôi đoán biết Thọ đang nghĩ gì. Nếu anh thấy tôi
còn thức, có lẽ anh sẽ lại băn khoăn thắc mắc: anh sẽ tự hỏi có phải là
tôi mất ngủ vì cái tin Hải lên đường? Thọ ghen! Tôi hiểu rõ sự ghen
tuông của Thọ từ lâu, nhưng vì lúc nào anh cũng im lìm lặng lẽ giấu kín
cho nên tôi không sao có dịp thanh minh. Và chính chỗ đó làm tôi khổ sở.
Cũng như đêm ấy, không phải cái tin Hải đi Đông Mên làm tôi mất ngủ,
nhưng chính là sự thao thức thăm dò lặng lẽ của Thọ làm cho tôi áy náy
gìn giữ từng hơi thở, bứt rứt khó chịu và vì thế không ngủ được.
Thọ ghen, nhưng anh lại cố gắng chối từ sự ghen
tuông đó. Anh tự bảo mình không có quyền dung thứ một tình cảm ích kỷ.
Anh khuyến khích tôi mạnh dạn tham gia công tác, tiếp xúc với cán bộ. Sự
ghen tuông không những Thọ giấu tôi mà kỳ thực anh còn cố tâm trấn áp
nơi anh, cố tiêu diệt đi. Tôi biết Thọ đau khổ, nhưng tôi chỉ có thể làm
một chứng nhân, một kẻ bàng quan không can thiệp được.
Thọ cứ bị ám ảnh vì sự chênh lệch giữa chúng tôi,
cứ tự có cảm tưởng là già hơn tôi quá nhiều, cứ tự cho là lụ khụ, thuộc
về lớp người khác tôi. Người anh gầy gò, và anh lấy làm xấu hổ về sự
gầy gò ấy. Anh khổ sở, vụng về mỗi khi phô bày thân thể trước tôi. Mà
những cố gắng của tôi để phá chữa cái mặc cảm của anh lại cũng quá vụng
về, cho nên kết quả càng thêm tệ hại. Tôi nhiều lần bắt gặp ánh mắt khổ
sở, tuyệt vọng của anh mỗi khi trông thấy tôi tiếp chuyện những thanh
niên hồn nhiên và cường tráng, những bạn học cũ của tôi. Ánh mắt của Thọ
làm tôi bối rối hối hận, không biết làm sao để cải chính sự lầm lẫn đau
đớn nơi anh. Có lần tôi tình cờ cầm giữ cổ tay của Thọ hơi lâu và chợt
để ý đến sự ngần ngại của anh, tự nhiên tôi thương anh quá, tôi siết
chặt cổ tay gầy guộc ấy, ấp vào ngực. Như được đà đẩy tới, tôi dạn dĩ
quàng tay ôm vai anh kéo xuống, tôi hôn lên cái gáy gầy của anh. Tôi
không kịp suy nghĩ và tìm kiếm trong lúc bất thần đột ngột, tự nhiên
những chi tiết thân thể đó vụt hiện đến trí tôi và tôi hấp tấp quơ lấy
vuốt ve hôn hít. Tôi không ngờ rằng lâu nay mình đã để ý đến hai chỗ ấy:
cái cổ tay và nhất là cái gáy gầy lõm xuống một đường trông rất tội
nghiệp. Lúc ấy tôi thấy thực tình yêu Thọ quá, yêu cả những chỗ gầy gò
tội nghiệp của anh. Tôi đê mê ôm lấy Thọ nói rất lâu, cấm anh không được
suy nghĩ thắc mắc vu vơ về tình yêu của tôi. Thọ ngạc nhiên, thoạt tiên
có vẻ hơi lúng túng ngỡ ngàng, nhưng dần dần anh sung sướng cảm động.
Anh ôm đầu tôi áp vào ngực, ngồi thật lâu, không nói gì.
Nhưng ngày hôm sau tự nhiên anh lại thẹn như là
đã lầm lỡ hành động trong mê sảng. Anh lại càng ngờ vực lòng thành thực
của tôi. Anh bối rối xấu hổ mỗi khi biết tôi nhìn đến tay và cổ của anh.
Anh cho rằng sự chú ý của tôi trong ngày vừa qua xác nhận cái xấu xí
của những chỗ đó, anh hổ thẹn biết rằng tôi đã chú ý đến những chỗ đó,
và chỉ thấy thái độ của tôi vừa rồi là một thái độ thương hại. Thọ làm
cho tôi hối hận, cảm thấy mình có tội, mà không có cách phân trần. Thọ
không hề nhắc gì đến việc hôm ấy nữa; tôi cũng không bao giờ dám nhắc
lại chuyện đó.
Thọ âm thầm ghen tuông, đau khổ, mà cứ nhất định
trấn áp tình cảm mình. Nếu tôi tỏ ra nhận thấy sự ghen tuông của anh,
anh cũng xấu hổ như tôi trông thấy những chỗ gầy gò già nua.
Tôi sống bên cạnh Thọ, đêm đêm nằm sát bên Thọ,
tôi yêu Thọ, tôi theo dõi và thấy rõ những cố gắng đau đớn, những dày
vò, bứt rứt bên trong của người đảng viên đầy thiện chí và chân thành cố
hết sức để tự thắng mình ấy. Tôi càng khổ sở vì thấy mình bất lực,
không có cách gì giúp đỡ Thọ. Thọ vừa ghen với Hải vừa tán thành mọi cơ
hội tiếp xúc giữa tôi và Hải, cũng như anh vẫn thương yêu bà ngoại vô
cùng mà giữ được một thái độ thật tàn nhẫn đối với bà suốt ba tháng, từ
ngày bà thọ bệnh cho đến khi qua đời. Chị em, anh em của Thọ, cả cha
chồng tôi, cả Hải, cả Kha đều không thấu hết những chịu đựng gay cấn âm
thầm trong lòng Thọ, họ tỏ thái độ khó chịu đối với anh; nhưng tôi, tôi
biết cả, tôi biết mà tôi không có cách gì can thiệp.
Đêm đã khuya lắm rồi, bên cạnh tôi Thọ vẫn chưa
ngủ. Tôi thương anh quá. Nhiều người khác nói ba hoa, tam thiên xích đế,
mắt sáng quắc lên, rồi một lát sau lại có thể nhắm mắt ngủ ngon lành,
hoặc lơ đãng nhìn nước sông trôi, nhìn cái bè tre chèo đi giữa dòng hay
chiếc lá bàng rơi. Còn Thọ thì thường thường sau khi câu chuyện dứt rồi,
rất lâu, tôi quay nhìn anh, anh vẫn ngồi lặng lẽ mà đôi mắt thao thức
soi thấu một đời sống nội tâm sâu kín thăm thẳm đầy những băn khoăn suy
tưởng không cùng. Những cặp mắt kia như ánh đèn điện sáng trưng rồi vụt
tắt. Còn ánh mắt của chồng tôi như chiếc đèn con chong suốt đêm, âm thầm
cháy mãi, trong chỗ yên lặng thâm u. Chồng tôi kiên trì và trung thực,
chịu làm một phần tử ngoan ngoãn sống trong kỷ luật tinh thần của đoàn
thể, khuôn ép tư tưởng và tình cảm theo lý thuyết, anh nhất định sống
đúng vai trò một tế bào trong kỷ luật sinh hoạt của cơ thể xã hội. Duy
có điều cái tế bào đặc biệt này tuy vẫn ở trong vị trí kỷ luật của nó mà
cứ long lanh những suy tưởng bí ẩn. Trời ơi! đôi mắt long lanh thao
thức ấy, nét mặt mệt mỏi nhọc nhằn ấy, vóc người gầy yếu ấy! tôi thương
hại cho tình trạng của chồng tôi vô cùng!
Đã khuya lắm. Lúc chồng tôi vừa vào giường nằm
thỉnh thoảng tôi nghe một vài chiếc lá gáo khô bị gió thổi chạy sẹt sẹt
ngoài hè, sau nhà. Nhưng bây giờ bên ngoài đã đứng gió. Không còn tiếng
lá cây chạy. Cũng không còn tiếng la gọi của những người đánh cá trên
sông nữa. Ở xa, đã có tiếng gà rừng gáy e é. Đêm đó là một đêm trăng
sáng, tôi hé mắt nhìn lên mái nhà, nhìn một đôi giọt ánh sáng lọt qua kẽ
tranh hở, tôi ao ước bước ra sau vườn, thở ra một cái thực mạnh, đứng
một lúc nhìn ra bốn phía núi rừng, sông nước mênh mông cho thư thái
trong người. Nhưng tôi ngần ngại không dám để Thọ biết là tôi vẫn thức.
Ở nhà ngoài, thỉnh thoảng cha chồng tôi lại dậy,
mở cửa bước ra, hoặc để đi tiểu tiện hoặc bỏ rơm thêm cho bò. Tôi biết
Thọ cũng theo dõi thái độ của cha, nhưng anh không hề lên tiếng. Từ ngày
xảy ra chuyện bao vây nhà bà ngoại tôi, hai cha con vẫn sống trong một
tình trạng như thế. Câu chuyện vừa rồi giữa Thọ và Kha chắc chắn lại làm
xao động những bực tức của cha chồng tôi. Người tránh Thọ như tránh
không động chạm đến một thế lực uy quyền, nhưng Thọ cũng không dám nói
động đến người. Người biết rằng rồi có thể có ngày cái uy quyền đó sẽ
lạnh lùng chà đạp người. Nhưng người yên lặng chờ đợi. Và Thọ tự nhiên
cũng sinh ké né rụt rè trước sự nghiêm nghị của cha. Anh không bao giờ
dám lý luận trình bày giải thích gì với cha, tất cả sự bướng bỉnh, tất
cả nghị lực của anh chỉ là cương quyết xử sự theo con đường của mình
thôi.
Những đêm như thế, sống giữa sự thao thức căng
thẳng của gia đình nhà chồng, giữa sự thao thức của chồng, của cha
chồng, tôi cũng bồi hồi trăn trở, tôi vừa xót xa thương Thọ, vừa thấy
mình bất lực bé bỏng không nghĩa lý… Tôi vừa muốn áp mặt vào vai Thọ, ôm
lấy an ủi, vừa thấy mình không thể làm gì ích lợi…
Cuối cùng tôi thiếp đi trong tiếng nước đổ ồ ồ ở
ngọn thác sau nhà, trong trí mơ màng cái cảm tưởng không đời nào thoát
khỏi bầu không khí nặng nề đầy bứt rứt khó khăn để thở ra được một hơi
dài khoan khoái cho trong người thảnh thơi thư thái…
Sáng hôm sau Hải lên đường đi Đông Mên thì chín ngày sau đó Kha bị đưa đi trại tập trung lần đầu.
Cha chồng tôi càng lo sợ. Người đã thấy lực lượng
uy hiếp tiến đến lù lù trước số phận mình. Xưa nay đối với mọi tai biến
trong đời người không bao giờ có cái gan dạ chống đối, mà chỉ có thể
sửa soạn “khăn áo chỉnh tề” để chịu đựng thôi. Vậy thì lần này trong gia
đình chúng tôi đã có cái không khí “khăn áo chỉnh tề”. Mọi người trong
bà con đối với Thọ, với chúng tôi, có một thái độ nghi kỵ, cách biệt, e
dè. Tôi làm đủ mọi cách cũng không sao xóa được sự cách biệt giữa hai
chúng tôi với tất cả gia đình nhà chồng. Mùa đông năm ấy tôi bán tất cả
nữ trang đưa tiền cho cha chồng nộp thuế. Tôi kể lại cho Thọ biết; Thọ
không nói gì. Khi tôi đưa bạc cho cha chồng, người chỉ ngần ngừ nhìn tôi
một chút để dò xét, nhưng không muốn hỏi việc tôi làm có được ý kiến gì
của Thọ không.
Tuy vậy tôi chỉ cứu người được năm tháng. Tháng
ba năm sau người lại không thể nộp đủ mức thuế, cả nhà không ai còn của
tư riêng gì nữa. Người phải vào tù.
Thọ càng chìm sâu vào những khổ tâm âm thầm của
mình thì anh càng tự thấy xa cách tôi. Anh cứ luôn luôn có cảm tưởng
rằng tôi còn trẻ thơ quá, không thể theo kịp anh, và anh cho rằng không
nên để tôi tham dự vào những điều rắc rối đó. Anh thương cha và lý luận
để chối bỏ lòng thương ấy, muốn binh vực nhưng lý luận để thù ghét…, tất
cả những chuyện đó, anh không muốn tôi biết đến. Nhưng như vậy thì
tuồng như anh đi cô độc một mình, anh lo sợ tình trạng cô độc ấy, thỉnh
thoảng quay lại nhìn tôi bằng một cái nhìn vừa thương hại vừa có nghĩa
thăm dò sức chịu đựng của tôi.
Cứ thế cho đến ngày đình chiến, cha chồng tôi
được thả về, và Thọ sắp đặt bỏ gia đình đi Bắc. Nhưng ngay cả khi hai
chúng tôi sắp sửa xa nhau, chúng tôi cũng không được yên tĩnh trong sự
đau khổ của mình. Kẻ quấy rầy cuối cùng là Hải. Hải ở Mên về và lần này
cũng phải chuẩn bị để đi xa lâu dài. Ngày vĩnh biệt gần đến, tự nhiên sự
quyến luyến của hắn đối với xóm làng, đối với người với cảnh ở đây bộc
lộ một cách cuống quýt. Đã lâu, từ hồi còn đi học với hắn, tôi đã biết
hắn yêu tôi, nhưng tôi không cho là quan trọng, là vì khi tôi lấy Thọ
thì tôi cho rằng hắn sẽ ngừng lại, và dần sần sẽ quên tôi. Sự thực thì
từ đó hắn không hề tỏ một tình ý gì với tôi nữa. Nhưng bỗng nhiên sau
khi được lệnh rời bỏ đất này, hắn đến thăm để từ biệt gia đình tôi, lúc
nói với tôi hắn xúc động bối rối một cách quá rõ rệt, khiến ai nấy ngạc
nhiên, và tôi cũng luống cuống. Rồi sự vụng về này lôi kéo sự vụng về
khác, hắn đâm liều lĩnh. Những ngày tiếp theo đó, hôm nào hắn cũng đến
nhà tôi. Hắn như một kẻ điên rồ, tuyệt vọng, khao khát. Hắn chỉ đến nhà
mà thôi, chứ không dám tỏ lời gì. Nhưng chỉ có chừng đó cũng đủ làm cho
Thọ thấy cay đắng trong những ngày cuối cùng sống với tôi.
Hải chỉ hơn tôi một tuổi. Hắn trẻ, đẹp và khỏe
mạnh. Hắn cũng là đảng viên, hắn tin tưởng dễ dàng không có nhiều thắc
mắc như Thọ. Hắn ham công tác, hớn hở, vô tư. Thọ có cái mặc cảm tự ti
về tuổi tác và về những băn khoăn mà anh cho là khuyết điểm của thế hệ
mình, nên anh tin rằng Hải là mẫu người con trai thích hợp với tôi. Anh
yên lặng tin thế và nhận rằng mình có lỗi.
Còn tôi, tôi không có cách gì biện bạch với Thọ.
Tôi không thể nào bày tỏ để Thọ biết rằng tôi chưa bao giờ để ý đến
chuyện tuổi tác giữa hai người, còn về hình dáng của Hải thì lâu nay tôi
chỉ để ý đến cặp chân của hắn, do đó tôi không hề yêu hắn. Tôi không
thể bày tỏ với Thọ rằng tôi không có cảm tình với Hải vì cặp chân mập
mạp của hắn trông mềm quá.
Sau khi lấy Thọ ít lâu, một hôm tôi gặp một gói
giấy lớn chồng tôi cất dưới đáy rương, gồm những tờ thư lưu biệt mà học
sinh bày tỏ cảm tình với chồng tôi cuối mỗi niên khóa. Trong đó có nhiều
tờ của nữ sinh. Tôi tò mò mở ra đọc. Ngoài những lời khen ngợi về đức
tính giản dị, thân mật, những cảm tình tế nhị của chồng tôi, tôi để ý
đến một điểm đặc biệt ghi trên nhiều lá thư của nhiều nam nữ học sinh
khác nhau, nhận xét về dáng đi của chồng tôi. Có người viết vắn tắt: “Em
nhớ mãi dáng đi của thầy mỗi khi thầy bước vào lớp học.” Có học sinh
nói rõ hơn: “Dáng đi thanh nhã và nghiêm trang của thầy…” Những câu như
thế không phải là những câu mô tả có giá trị. Nhưng khi nhiều người học
sinh cùng đặc biệt chú ý và cùng nói về dáng đi của một ông thầy thì
chẳng phải là điều không lạ lùng. Tôi bắt đầu để tâm quan sát và phân
tích cái dáng đi đặc biệt của chồng tôi. Quả thực chỉ trông thấy dáng bộ
chồng tôi bước đến gần, người ta có ngay cảm tưởng tiếp xúc với một
người tự nhiên, thân mật, một người thẳng thắn, có thể tin cậy. Bước
chân của Thọ không láu táu nhanh nhẹn quá, cũng không có cái vẻ chắc
nịch nặng nề quá, không vung vẩy huênh hoang, khệnh khạng tự tín, mà
cũng không rón rén rụt rè. Nhã và nghiêm, đúng thế. Tôi nhận rằng chắc
chắn dáng đi đó cũng dự phần vào việc gây những cảm tình đầu tiên giữa
Thọ và tôi. Tôi bắt đầu để ý quan sát bước chân của những người khác
chung quanh.
Tôi chú ý đến Hải. Hải có đôi chân vạm vỡ, nhưng
có điều buồn cười là cử động của hai chân hắn không biểu lộ sức mạnh mà
lại diễn tả một thái độ lưỡng lự, phân vân, không quyết định: Khi đứng
lúc nào hắn cũng tựa cả người trên một chân, còn chân kia hoặc quấn tréo
xung quanh chân nọ như con rắn, hoặc quơ qua lại dịu dàng, trông mềm
nhuốc. Tư thế của hắn thiếu sự rắn rỏi. Nhìn hai chân hắn, có khi tôi
nghĩ đến cặp râu của những con kiến đang chạy chợt dừng lại phân vân,
cặp râu quơ quơ thăm dò. Khi đứng nói chuyện với tôi, hắn xúc động, hai
chân lại càng nhấp nhỏm, cựa quậy, quơ quất. Những áy náy, bồn chồn e
ngại của hắn biểu lộ ở cả sự cử động của hai chân. Nếu hắn là một người
gầy yếu bạc nhược thì có lẽ không thấy chướng mắt lắm, nhưng đàng này
hắn lại mập khỏe sung sức, cho nên sự rụt rè diễn tả ngay bằng một bộ
phận thân thể cường tráng của hắn trông lố bịch. Bắt gặp cái nhược điểm
ấy tự dưng tôi coi thường, không tin rằng hắn có thể quả quyết đeo đuổi
tôi. Quả nhiên trong bao nhiêu lâu tình yêu của hắn cứ như là một cái gì
không chịu thành hình, một cái gì lấp ló thấp thoáng, vô hại. Tôi không
ngờ đến một phương diện tai hại khác của sự phân vân lưỡng lự: Hải
không tiến tới, nhưng hắn cũng không hề rút lui, hắn không chịu có một
thái độ dứt khoát nào cả. Nếu là một người rắn rỏi hơn, thì sau khi tôi
có chồng họ đã nhận định lại hoàn cảnh và quyết định một thái độ hợp lý.
Nhưng hắn thì cứ như thế thôi; trước kia hắn không dự tính hành động gì
thì bây giờ hắn cũng không quyết định gì.
Rồi thình lình được biết cái việc phải rời bỏ quê
hương, hắn hoảng hốt quấn quít những gì thân yêu. Hắn quấn quít xung
quanh tôi như người ta quyến luyến một người bạn đời đã chung sống nhiều
năm thân thiết, mà cũng có thể nói như đứa trẻ thơ bịn rịn một người
chị, một người mẹ. Trong bao năm hình ảnh tôi ám ảnh tâm trí hắn mà
không có địa vị rõ rệt, cho nên bây giờ trong sự hốt loạn hắn bị đẩy
liều đến cạnh tôi, hắn bíu lấy tôi mà không tự biết mình muốn gì.
Trông hắn khắc khoải, ngớ ngẩn, thực là tội
nghiệp. Nhưng ở trong hoàn cảnh tôi, rốt cuộc tôi đâm bối rối và hết sức
bực mình. Ban đầu hắn đến nhà chúng tôi mỗi ngày vài lần. Dần dần đến
luôn ba bốn lượt, rồi ở mãi đến tối đến khuya mới về. Hắn không tán tỉnh
gì tôi cả, cũng không nói bóng gió xa gần gì đến tình cảm của hắn đối
với tôi; nhưng dù hắn đứng chỗ nào, ngồi chỗ nào, chuyện trò với ai, làm
cái gì, người ta đều thấy rõ tất cả tâm trí của hắn đều hướng về tôi.
Hắn thất lạc bơ phờ. Có khi hắn điên rồ đến nỗi trông thấy tôi và Thọ ở
một chỗ vắng hắn cũng thản nhiên bước đến. Lúc bắt gặp cái nhìn bất bình
của tôi hắn giật mình sợ hãi, vội vàng lảng đi.
Thái độ khờ khạo của hắn làm cho Thọ đau khổ vô
cùng. Mặc dù Thọ làm đủ mọi cách để tỏ rằng anh xem tôi là bình đẳng, là
hoàn toàn tự do, anh không bao giờ coi vợ là tư hữu, nhưng tôi biết rõ
chồng tôi đang ghen uất. Thọ không ngờ rằng mình còn giữ nguyên tất cả
tính độc tài của người Á Đông đối với đàn bà. Có điều trong khi cha
chồng tôi là một nhà nho nghiêm khắc, quở mắng trừng phạt người đàn bà
lúc người giận dữ, thì chồng tôi chỉ để lóe ra kín đáo trong chốc lát
một tia căm giận rồi liền che giấu ngay. Ánh mắt dịu xuống. Rồi âm thầm
bên trong, lý luận được huy động để bao vây mối căm uất phừng phừng ấy
lại, cho nó âm ỉ nung nấu. Lý luận đã được huy động mãi, huy động luôn
luôn: Thọ muốn rằng mình phải giận cái này, thương cái kia, thản nhiên
trước việc nọ cho thực hợp lý. Vì thế Thọ luôn luôn suy tư khắc khổ, lo
chống cự, điều khiển tình cảm mình. Nhưng tôi biết Thọ vẫn ghen! Thọ vẫn
ghen và mỗi ngày Thọ lại càng mỗi âm thầm cay đắng vì thấy xa cách tôi,
một sự xa cách tưởng tượng do lòng tự ti của Thọ.
Tôi rất đau đớn vì cho đến những ngày cuối cùng
sống với nhau tôi cũng không có dịp làm cho Thọ hiểu lòng mình. Khi Hải
lên đường ra đi thì Thọ chỉ còn ở lại thêm được một ngày nữa thôi.
Chỉ còn có một ngày! Tôi hoàn toàn thất vọng.
Suốt cả buổi sáng vẫn còn cái không khí khó chịu giữa hai chúng tôi.
Chúng tôi chưa có thể thành thực, tự nhiên với nhau. Mỗi người kiếm một
công việc vặt vãnh, nhưng vẫn luôn rình từng cử chỉ của nhau, rình chờ
một cơ hội.
Rồi bắt đầu buổi chiều. Hai giờ, ba giờ chiều.
Chỉ còn bốn giờ đồng hồ nữa, vì đến bảy giờ tối thì Thọ sẽ dự một tiệc
trà hoan tống, rồi lên đường luôn. Tôi bồn chồn lo sợ. Thì giờ như mỗi
lúc mỗi tóm dồn hẹp lại. Tôi có cảm tưởng buổi sáng còn mở ra rộng rãi
cho chúng tôi dòm ngược ngó xuôi vùng vẫy tự do. Bây giờ, buổi chiều như
cái lưới được kéo nhanh lên, phần còn lại dưới nước tóm hẹp lần lại,
chúng tôi là những con cá hết đường cựa quậy day trở! Từng phút, thời
gian cứ trôi tới một chiều.
Lúc ấy tôi và Thọ ngồi trên khoảnh đất trống sau
nhà, nhìn ra sông. Xung quanh vắng vẻ. Vài người câu thụt, đứng giữa
sông dầm mình dưới nước gần đến háng, lúi húi nhìn xuống, ụp cái nón lá
che hết mặt mày, không trông thấy chúng tôi. Chúng tôi chỉ còn có bốn
giờ nữa thì cách biệt nhau không biết đến bao giờ. Chúng tôi lặng lẽ
ngồi bên nhau, chẳng ai hề để ý đến chúng tôi cả. Nước sông chảy ồ ồ
liên miên làm tôi sốt ruột. Xung quanh chúng tôi thật vắng vẻ. Chỉ có
những cây bạc đầu, cây bông bay trắng xóa khắp bãi. Vắng vẻ thờ ơ quá.
Thời gian cứ tiến tới, tiến tới. Không có gì cứu thoát được chúng tôi
lúc này. Không có ai buồn chú ý đến chúng tôi, không có cách gì gỡ
thoát. Chúng tôi sắp xa nhau, nhất định xa nhau… Tôi nấc lên một tiếng,
nước mắt trào ra. Tôi ngồi yên để cho nước mắt trào ra.
Thọ không nhìn tôi, nhưng anh vội vã nói, như gặp cơ hội:
— Hạnh! Anh ước anh cũng khóc được như em.
Tôi duỗi mạnh chân ra, giận dỗi:
— Anh không hiểu em, anh không chịu hiểu em gì cả!
Tôi khóc ấm ức, nghẹn đầy ngực. Thọ quay lại,
nhìn tôi, đưa một bàn tay nắm nhẹ nhàng như sờ lên một cánh tay tôi, rồi
cứ để yên thế. Cử chỉ ngần ngại đó lại nhắc đến thái độ của Thọ trong
bao năm sống với tôi, làm tôi càng thêm giận anh. Anh cứ e dè, mực
thước, ngần ngại đến nỗi làm cho sự chung chạ thành ra lạnh lạt. Không
bao giờ anh dám suồng sã hưởng những phút say đắm nồng nàn cuồng nhiệt.
Tôi càng nói càng ngạc nhiên thấy mình không dứt được:
— Em biết từ trước đến giờ anh luôn luôn coi em
như đứa trẻ, anh gạt em ra không cho em dự vào những lo lắng, suy tưởng
của anh. Anh tưởng cứ dịu dàng với em là đãi em như bình đẳng rồi? Thiệt
ra anh có coi em là cái gì bên cạnh anh đâu. Anh chẳng cho em xứng đáng
chia sẻ tâm sự với anh! Sống bên cạnh em anh luôn luôn một mình im ỉm
lặng lẽ tính toán từng hành động từng cử chỉ, anh tính toán đến từng
cách phát lộ cảm tình với người này người kia. Với em nữa. Anh im lìm
suy tính từng chút để cho sự thương ghét của anh, cho đến cả cách thương
cách ghét của anh cũng hợp với lý luận, nguyên tắc…
Thọ chăm chú nghe tôi, nhìn tôi nói. Vẻ ngạc
nhiên thật thà của anh làm tôi bối rối. Tôi ngừng lại, ngượng vì thấy
mình đi quá xa. Chưa có lần nào tôi nói với Thọ bằng cái giọng lý sự dài
dòng như vậy. Tôi lại giận rằng những lời vừa rồi không hẳn là những
điều tôi muốn nói với Thọ. Vì thực ra không phải tôi muốn trách Thọ đã
coi tôi như trẻ con. Tôi chỉ giận sự tàn nhẫn của Thọ. Những nguyên tắc
lý luận của anh chỉ biết có lợi ích xã hội. Lợi ích xã hội muốn chúng
tôi chia rẽ người Nam kẻ Bắc. Bởi vì sự ly cách, lòng khao khát thương
nhớ của chúng tôi làm ra một tình trạng khắc khoải có lợi cho kế hoạch
tranh đấu của tập thể. Cố ý gây ra sự nhớ thương đau đớn khắc khoải của
chúng tôi để lợi dụng nó như một phương tiện, người ta tính toán như
thế, Thọ thấy, Thọ biết vậy, mà anh cứ yên lặng nhận chịu! Thọ cho rằng
giữa chúng tôi không có bổn phận gì đối với nhau cả sao? Ai nấy chỉ có
bổn phận đối với tập thể thôi sao? Trong khi lý luận nhắm lợi ích xã
hội, Thọ cũng đồng lõa với người ta, tính cả cái chuyện dùng đến sự nhớ
thương của chúng tôi!
Tôi không nói được hết lời. Thọ thả cánh tay tôi
ra, ngồi yên lặng. Một lát anh ngả lưng ra nằm bên cạnh tôi, khoanh hai
tay ra sau đầu làm gối. Anh nói như vừa để cho mình nghe, vừa để tôi
nghe:
— Con người ta ao ước xung quanh mình cái gì cũng
có trật tự, muốn cho tư tưởng ghép thành hệ thống, muốn cho muôn vật
xếp được vào từng loại, muốn cho cuộc sống có tổ chức tiến tới quy luật,
có hướng có đích. Bấy lâu cuộc sống phát triển một cách tự động, xã hội
lộn xộn bừa bãi, giậm chân một chỗ hàng thế kỷ không tiến được. Người
ta mong muốn tránh sự lộn xộn, tự động, muốn một tổ chức hợp lý, muốn
dắt dẫn xã hội đi nhanh về một hướng. Sự mơ ước say mê nào cũng tàn
nhẫn. Nhưng lần này phải tàn nhẫn với tất cả mọi người, tất cả loài
người, để đuổi theo một ước mơ… Nhiều khi người ta cũng thấy việc đó quá
sức mình, người ta muốn xuôi tay cho xong… Em thấy không, anh khổ quá,
khổ quá sức! Hạnh, em phải hiểu anh. Thầy, mẹ, bạn bè, mọi người không
hiểu anh, gớm ghét anh. Nhưng em, em phải hiểu cho anh… Bắt đầu là sự
chán nản trước một tình trạng hỗn độn bừa bãi vô trật tự tuyệt vọng, xã
hội cũ không để cho lớp người của anh một chút tin tưởng gì. Thầy mẹ
chúng ta khác, em thấy không? Thầy có chỗ tin tưởng của thầy, chỉ có lớp
anh mới khốn khổ bơ vơ, anh có thể sống vậy được sao, anh phải đi tìm
một tin tưởng. Bây giờ anh đã là một cái trục nhỏ trong bộ máy lớn đang
chuyển hết tốc độ để thực hiện một ước mơ…
Thọ nói mãi nói mãi sau lưng tôi. Tôi biết nếu
lúc đó tôi quay lại thì anh sẽ dừng ngay. Anh sẽ thấy ngượng ngùng bối
rối cũng như tôi đã ngượng ngùng khi biết Thọ chăm chú nghe. Chúng tôi
không bao giờ lý luận với nhau như thế, tôi vẫn sống như đứa em nhỏ, như
đứa học trò nhỏ bên cạnh Thọ.
Tôi lau nước mắt, nhìn bàn chân gầy khẳng khiu
của Thọ duỗi bên cạnh chân tôi. Gót chân anh túm lại, nhỏ một cách tội
nghiệp. Những ngón chân xương xương vụng về chổng lên trời, lơ ngơ, thản
nhiên, không ăn nhập gì với giọng nói thiết tha của Thọ. Tôi nhìn chúng
và ngạc nhiên nghĩ rằng một sự thân mật giản dị như vậy chỉ trong giây
lát rồi sẽ mất, không sao trở lại được. Bàn chân gầy ngơ ngác thản nhiên
đó làm cho tôi lại đột nhiên kinh ngạc sững sờ và đau đớn về sự chia
biệt gấp rút, vô lý của chúng tôi. Chốc nữa đây, Thọ sẽ rút bàn chân ấy
đi và vĩnh viễn, vĩnh viễn hai thân thể của chúng tôi chẳng bao giờ còn
được ở bên cạnh nhau nữa!
Tôi se sẽ nhích tới, áp nhẹ bàn chân tôi lên bàn
chân Thọ. Thọ không chú ý. Nhưng bàn chân tôi áp nặng lần xuống. Và Thọ
ngừng nói.
Trên trời lúc đó rền rền tiếng một chiếc phi cơ
bay rất cao. Nắng xế hanh hanh, trời cao và rộng mênh mông. Chiếc phi cơ
bay chậm chạp qua những đám mây trắng trôi biếng nhác. Chung quanh vắng
vẻ. Chỉ có hai chúng tôi bên bờ sông. Mùi lá cây hăng hăng xông lên
ngây ngất.
Bỗng có tiếng kêu la ồn ào ở sau lưng. Thọ chồm
dậy. Hai người đàn ông đang đuổi theo bắt một con bò chạy thẳng về phía
chúng tôi. Thọ đứng dậy đón chặn con bò, vừa chạy vừa lượm những hòn đất
ném theo để rượt dồn nó lên phía trên đồi. Tiếng chân con bò chạy độp
độp mỗi lúc một xa, và bóng Thọ đã khuất. Tôi bước lần xuống mé sông,
chờ Thọ quay trở lại.
Bãi sông rộng đến nửa cây số. Giữa sông nổi lên
một cồn cát lớn. Nước chảy dồn thành một dòng hẹp, giữa dòng lô nhô
những tảng đá đen thui trơn nhẵn. Nước sủi bọt trắng, đổ ồ ồ miên man.
Tôi ngồi lên một cành cây gừa lớn sà sà trên mặt nước. Hồi lâu mải miết
nhìn xuống dòng nước nhào lộn, bọt nước quay cuồng, nghe tiếng nước đổ
miên man, tôi như tê mê.
Tôi ngẩng đầu nhìn lên tàn cây gừa: lá cành im
phắc. Đôi ba chiếc lá khô vướng trên sợi tơ nhện giăng ngang, phe phất
nhẹ nhàng. Sự tương phản làm tôi ngỡ ngàng. Những xôn xao ồn ào sau lưng
như bị chối mất, như xa lạ hẳn, thuộc về một cái gì đã hoàn toàn qua
rồi, hết rồi, những xôn xao bận bịu như qua hết rồi. Tôi lắng nghe tiếng
một trái vông đồng khô nổ văng ra khô khan như một hòn than vỡ trong
lò. Cùng lúc, tôi tưởng nghe thấy cả cái vắng vẻ cô liêu của đời tôi.
Thọ đi mất, những thắc mắc ghen tuông của anh, bạn bè của anh, và cả
Hải, cả lớp người ấy, cả những liên quan đến họ, đến bao nhiêu lo nghĩ
băn khoăn của tôi, bấy nhiêu đều mất hết. Xung quanh tôi im phắc, trống
trải, ngỡ ngàng.
Xa xa, khắp bốn phía đều là núi rừng. Ruộng nấc
thang rải từng tầng từng tầng lên đến tận chân núi. Một màu xanh mờ mờ
như khói lạt trùm lởn vởn trên khắp các dãy núi. Tiếng con cuốc kêu như
tiếng buổi xế chiều mênh mông tự phát ra gõ từng hồi vào không gian. Sự
vắng vẻ tưởng có thể sờ thấy được.
(còn tiếp)
Nguồn: http://t-van.net/
0 nhận xét:
Đăng nhận xét