Trong cuộc sống, trên mọi lĩnh vực, bao giờ cái trung
bình cũng chiếm số đông. Từ cái hữu hình như chiều cao, cân nặng, thu
nhập bình quân đầu người, …cho tới cái vô hình như chỉ số IQ, như năng
lực tư duy, …của người Việt Nam. Vì trung bình là khái niệm chỉ “ở vào
khoảng giữa của hai cực trong bậc thang đánh giá, không khá cũng không
kém, không cao cũng không thấp” (Từ điển tiếng Việt – Nxb Khoa học xã
hội – Hà Nội, 1988, trang 1.082). Trong giáo dục, các loại đánh giá về
hạnh kiểm, về học lực cũng vậy. Từ những năm 90 trở về trước, hàng năm
số học sinh tiên tiến (tương đương loại khá) trong mỗi lớp khó có thể
đạt trên 20% (đây là chỉ tiêu khó đạt nhất để được công nhận là lớp tiên
tiến). Phần lớn học sinh đều đạt mức trung bình (tiêu chuẩn quan trọng
nhất để được lên lớp), một số ít (mỗi lớp chừng dăm ba người) bị xếp
loại kém phải ở lại lớp. Khoảng mươi học sinh xếp loại yếu, phải thi
lại một hoặc hai môn.
Từ cuối những năm 90, học sinh nước ta tự nhiên
“giỏi” một cách bất ngờ. Ban đầu là các lớp cấp tiểu học và trung học cơ
sở. Hầu hết học sinh trong lớp đều khá, giỏi, rất ít học sinh ở mức
trung bình và hoàn toàn không có học sinh thuộc loại yếu hay kém. Nghĩa
là toàn lên lớp trăm phần trăm. Tình trạng này rất nhanh chóng được “lây
lan” lên cấp trung học phổ thông và nay đang hoành hành ở ngay bậc đại
học. Các trang mạng mấy hôm nay lên tiếng phê phán kết quả học tập của
sinh viên một trường đại học sư phạm trong học kỳ một vừa qua. Theo tài
liệu công bố, kết quả đó như sau:
“Số sinh viên xuất sắc là 325 (4,07%), giỏi 1.115
(13,9%) trong khi sinh viên có học lực trung bình của toàn trường là
1.712 (21,4%), yếu 970 (12,1%). Như vậy, số sinh viên được xếp loại khá
là 48,53%.”
So với trước đây, con số này có thể nói là rất
lạc quan về kết quả học tập. Số sinh viên học giỏi và khá vẫn trên 50%,
một con số trong mơ của mọi trường học trước đây. Nhưng dư luận phải lên
tiếng vì so sánh với kết quả học tập của những trường khác cũng được
công bố trong bản tin này:
“Số sinh viên được nhận bằng loại khá, giỏi, xuất
sắc trong năm 2011 của trường Đại học Duy Tân chiếm đến 94,5% (1.346
sinh viên). Tương tự, tại lễ tốt nghiệp của Trường ĐH Giáo dục (ĐH Quốc
gia Hà Nội) được tổ chức cuối tháng 6 vừa rồi, GS.TS Nguyễn Thị Mỹ Lộc –
hiệu trưởng nhà trường – cho biết trên 97% sinh viên của trường tốt
nghiệp loại khá, giỏi trong tổng số 271 sinh viên nhận bằng tốt nghiệp”.
“Trong khi đó, dẫn đầu về tỉ lệ sinh viên tốt
nghiệp loại khá, giỏi, xuất sắc trong năm nay phải kể đến trường Đại học
Khoa học xã hội và nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) khi tỉ lệ này lên
đến 98,6%. Cụ thể, trong 986 sinh viên có 9 sinh viên đạt loại xuất
sắc, 236 sinh viên đạt loại giỏi (23,11%), 771 sinh viên tốt nghiệp loại
khá (chiếm 75,5%) và số sinh viên tốt nghiệp loại trung bình chỉ ở mức
0,7% (8 sinh viên).” (các số liệu này đều dẫn theo Vnexpress.net)
Hóa ra ở xứ ta, ngành giáo dục đã có bước phát
triển tột bậc. Đào tạo đại học giờ còn dễ hơn nuôi con gà con lợn ở nhà
quê. Một đàn gà mới nở, con chết, con què, con diều tha, con quạ cắp,
…nuôi vài ba tháng là phải chọn lọc, loại bỏ những con còi cọc, kén ăn,
chậm lớn. Quá trình sàng lọc ấy luôn diễn ra, mãi mới chọn được con gà
trống chuồng, mấy con gà mái đẻ nhiều, chăm ấp và khéo nuôi con. Lợn
cũng vậy. Khoa học bảo bên cạnh chọn lọc tự nhiên còn có chọn lọc nhân
tạo. Thế mà trường đại học nay, điểm vào đã thấp, cứ đến hẹn lại lên,
hết năm học thì lên lớp, rồi tốt nghiệp, mà toàn khá, giỏi với xuất sắc,
chẳng rơi rớt anh chị nào. Thật là siêu!
Những người công bố số liệu thống kê mà không
chút đỏ mặt, các cấp quản lý giáo dục đọc những con số nêu trên mà không
hề có chút nghi vấn thì quả sự vô cảm đã ở mức tuyệt đối, chuyện này
chỉ có thể có ở “thiên đường”.
Thông thường, số có trình độ trung bình phải
chiếm nhiều nhất. Khi số khá, giỏi chiếm tới một nửa, người ta phải thấy
là sự bất bình thường và lập tức tìm ra nguyên nhân để chấn chỉnh. Hoặc
có thể cái chuẩn đặt ra quá thấp, đầu bài kiểm tra quá dễ, thí dụ như
lấy đề thi của lớp dưới cho lớp trên làm. Ngay trong trường hợp này cũng
khó có thể đạt được những con số thống kê ngoạn mục như vậy. Và nguyên
nhân thứ hai có nhiều khả năng hơn, đó là việc kiểm tra, thi cử đã tiến
hành quá dễ dãi, việc chấm bài kiểm tra hay bài thi quá tùy tiện. Cả hai
đều do ông thầy làm việc tắc trách và không ít sự mờ ám. Tất nhiên, sự
tắc trách và mờ ám này đều được phép của người quản lý.
Bình thường, kết quả học tập tốt không phải chỉ
là nhu cầu của bản thân học sinh, sinh viên hay cha mẹ họ. Đây còn là
nhu cầu của những người làm công việc quản lý các cấp. Kết quả cao chứng
tỏ được sự lãnh đạo sáng suốt, tài tình của họ và đó là điều kiện cần
(dù chỉ là hình thức, là cái cớ bên ngoài, còn bên trong điều kiện đủ
là gì thì chỉ có trời biết) để thăng tiến. Đầu thế kỷ 21, ở thủ đô nghìn
năm văn hiến, biết một trường nội thành sắp thiếu Hiệu trưởng (do Hiệu
trưởng về hưu), người đứng đầu một trường ngoại thành đã lập tức đưa
trường mình lập thành tích có tới 20% học sinh giỏi. Và tất nhiên, không
ai xứng đáng hơn ông ta về nhận quyền lãnh đạo ngôi trường truyền thống
đang khuyết người đứng đầu.
Người thầy cũng rất có lợi khi kết quả học tập
của người học cao. Trước hết là việc coi thi, coi kiểm tra rất nhàn hạ.
Sau khi cho họ chép đầu bài, người coi có thể thoải mái ra hành lang hút
thuốc, “chém gió”, “buôn dưa lê”, … chỉ khi nào phát hiện có thanh tra
từ xa mới cần vào lớp hắng giọng, gõ bàn, … để trình diễn sự mẫn cán.
Phòng thi nào khéo tổ chức, có cái phong bì đặt trên bàn trước khi thầy
mang đề thi vào thì tha hồ “múa tay trong bị”, lại còn được thầy làm bảo
vệ, cảnh giới từ xa.
Khi chấm bài, cho điểm cao cũng rất có lợi. Người
có bài được chấm chỉ thắc mắc khi điểm không tương xứng (thấp hơn) với
kết quả họ đáng được nhận. Biết thế, nên người chấm bài thường chẳng cần
mất thời gian xem xét, cho ngay điểm 9, 10 mà ngay những người giỏi
nhất cũng khó đạt được. Chẳng ai còn có thể thắc mắc!
Giờ đây, trước khi thi, thường trò bao giờ cũng
tới thăm thầy (không biết có tới trăm phần trăm?). Cũng chẳng có thỏa
thuận gì, nhưng nhận quà của học trò rồi (dù cũng chẳng đáng gì nhiều
lắm, vấn đề là “tích tiểu thành đại”), khi chấm bài, ngọn bút của thầy
cũng không thể vô tư (mà vô tư để làm gì? Thời gian còn để chạy các “sô”
khác).
Đó là chỉ vài nguyên nhân để kết quả thi cử đẹp như tranh vẽ dường ấy!
Điểm cao, kết quả học tập mỹ mãn mang lại nhiều
cái lợi cho mọi đối tượng (học trò cũng có lợi vì không phải học hoặc
học hành chểnh mảng nhưng vẫn có thể đàng hoàng về xin tiền cha mẹ hàng
tháng vì có thành tích làm hài lòng các bậc sinh thành). Thế là sinh
viên, học sinh ta ngày càng học “giỏi” trong khi cái đầu luôn rỗng
tuếch.
Người thiệt thòi duy nhất chính là cha mẹ họ,
những người đang một sương hai nắng, chân lấm tay bùn, chắt chiu từng
đồng tiền lẻ cho con ăn học với hy vọng chúng được đổi đời, cha mẹ cũng
được mát mặt, được thơm lây. Có người tính, để có được một tấm bằng đại
học, trong 4 năm, trung bình một người đi học phải tốn kém không dưới
100 triệu đồng (nghe trăm triệu thì có vẻ to, nhưng chia ra 4 năm, chia
ra 12 tháng, mỗi tháng có hơn hai triệu cả tiền ăn, ở, học phí, sách vở
giấy bút, đi lại, tiêu pha, và rất nhiều khoản không tên khác thì sợ
không đủ). Bố mẹ luôn luôn yên tâm, vì hàng năm con cái vẫn lên lớp, vẫn
khá giỏi, thậm chí xuất sắc. Nhưng tới khi ra trường, một con số mới
công bố mới đây khiến không ít người rụng rời: 72.000 cử nhân, thạc sĩ
đang thất nghiệp. Mà không biết bao nhiêu trong số này là khá, giỏi,
xuất sắc!
Mặc dù không muốn nhưng cũng khó có thể tìm được từ gì khác trong tiếng Việt để chỉ hành vi này, đó là LỪA.
Đi chợ, ra phố, bị lừa vài ba chục nghìn bạc đã
nổi giận, có khi mấy ngày chưa hết tiếc, chưa khỏi bực mình. Thế mà mất
cả trăm triệu, đeo đuổi ròng rã mấy năm trời, con vẫn thất nghiệp, lại
quay về ăn bám, cả ngần ấy gia đình vẫn phải “ngậm bồ hòn làm ngọt”. Quả
lừa này thật ngoạn mục.
Đạo diễn cũng tài mà chiêu lừa cũng giỏi!
0 nhận xét:
Đăng nhận xét