Kỳ này mình ra Hà Nội gần nửa tháng, ra để giải
quyết việc nhà, kỳ thực không nghĩ gì đến Đại hội nhà văn. Từ lâu rồi
mình không quan tâm đến các đại hội của các hội, hội nào cũng thế chứ
chẳng cứ gì Hội Nhà văn.
Mình có tên trong bốn năm hội, khi còn trẻ mỏ thì
hăng lắm, bây giờ già rồi, và nói thật cũng nản rồi, chẳng muốn dự bất
kỳ đại hội nào nữa. Đến dự thì cũng vui, được gặp bạn bè tứ xứ ôm vai
hót cổ hỏi han năm điều ba chuyện để biết thêm chút về nhau cũng không
phải là dở…
Hồi còn trẻ thì máu me lắm. Sắp đến kỳ đại hội
trong lòng rộn rã, xôn xao trước cả tháng. Mình nhớ Đại hội Nhà văn lần
thứ IV vào cuối năm 1989, hồi đó mình đang ở Huế, anh em nhà văn ngày
nào cũng gặp nhau khi thì quán rượu chị Phước, khi thì quán rượu chị
Hiếu, sôi sục bàn chuyện đại hội. Người nói tôi sẽ nói cái này, người
nói tôi sẽ nói cái kia, ai nấy mặt mày phừng phừng như sắp ra chốn sa
trường, hi hi.
Đoàn nhà văn Bình Trị Thiên được Tỉnh ủy gặp gỡ,
mời cơm trước khi đi đại hội, còn cho tiền cấp xe đi ra Hà Nội, rất
oách. Ra đến Bến Thủy trúng mùa nước lũ, kẹt phà, xe dồn nhau dài đến
mấy cây số, anh em trình cả giấy triệu tập của Ban bí thư cũng không
được ưu tiên. Bí thế, mấy anh Hoàng Phủ Ngọc Tường, Ngô Minh, Nguyễn
Trọng Tạo kẻ đọc thơ, người hát nhạc nịnh mấy ông canh phà suốt đêm,
sáng ra mới được ưu tiên cho qua phà trước, mừng hết lớn.
Tâm trạng đi dự đại hội hồi đó lạ lắm, giống như
đi lễ hội lớn vậy, ai nấy ngây ngất con cà cưỡng, tâm niệm đến đấy vừa
để chơi vừa để giải quyết việc lớn văn chương nước nhà. Ai nấy đều đinh
ninh nếu đại hội thành công, bầu được Ban chấp hành (BCH) ưa ý thì văn
chương nước nhà nhất định sẽ khởi sắc. Mình cũng đinh ninh như thế.
Chẳng biết từ khi nào anh em nhà văn đã đánh đồng nền văn chương với
công tác hội, đinh ninh sở dĩ nền văn chương Việt xập xệ là do BCH hội
mà ra. Mọi yếu kém của nền văn chương cũng do mấy anh BCH đầu têu hết.
Bây giờ vẫn nhiều người đinh ninh như thế chứ chẳng phải ngày xưa.
Kỳ thực Hội là nơi động viên giúp đỡ anh em sáng
tác cho tốt, thế thôi. Chẳng có hội nào lại chỉ đạo được nhà văn viết
cái gì, viết như thế nào. Phàm là nhà văn chẳng ai chỉ đạo được ai, ông
nào ông nấy cái tôi to bằng cái bồ, văn mình vợ người xưa nay đều thế
cả, chẳng làm sao thay đổi được. Vả, tự do sáng tác là thứ nhà văn cần
chứ không phải người ta cần. Hội bắt tay chỉ ngón cho người ta viết, nếu
bị bắt tay chỉ ngón thì đố ai còn viết văn được đấy.
Có ai đó ví von chuyện con rết rất hay. Con rết
có hai dãy chân đến cả trăm chân, mỗi lần nó chạy hai dãy chân chuyển
động nhịp nhàng. Con chuột hỏi con rết ông làm sao điều khiển được hai
dãy chân nhịp nhàng đến thế. Con rết nói có gì đâu, đầu tiên giơ chân
này nhé, rồi giơ chân này nhé… Đến khi nó làm như nó nói thì nó không đi
được nữa.
Hôm qua Vi Thùy Linh gọi điện phỏng vấn mình, nó
nói theo chú BCH có cần những người thực tài không. Mình nói có chứ sao
không. Nhưng đó là các nhà văn có tài quản lý, tài điều hành, tài tổ
chức sự kiện hội nghị hội thảo… chứ không phải tài viết văn. Bầu mấy ông
có tài viết văn vào BCH để làm gì, để họ viết văn mẫu cho mọi người
viết theo hay sao?
Nói chuyện BCH cũng buồn cười. Không rõ các kỳ
đại hội I, II, III thì thế nào, từ đại hội IV trở đi trên cho bầu bán tự
do thoải mái, thì danh sách đề cử cả đến mấy trăm người, nhiều người
xin rút rồi vẫn còn hơn hai trăm người, thất kinh. Lâu nay cứ nghĩ nhà
văn thì chẳng ai mê quyền lực, thậm chí ghét bỏ khinh miệt nữa, té ra
không phải. Quá nhiều người mê dù đó chỉ là cái quyền hão, danh hão và
cũng quá nhiều người ảo tưởng về bản thân.
Về cái sự ảo tưởng bản thân thì ai cũng mắc, mình
cũng không thoát được. Đại hội V mình có tên trong danh sách đề cử, kỳ
thực thì 500 đại biểu có đến 250 ông được đề cử rồi chứ chẳng vinh dự
gì. Khi đó bao nhiêu người rủ rê tán tỉnh mình. Kẻ kéo áo, nói ông không
được rút nhé; người rỉ tai, nói đợt này ông phải vào đấy, cấm có chạy
làng. Ngoài mặt ra vẻ không quan tâm nhưng trong bụng sướng củ tỉ, bèn
tắc lưỡi nói ừ thì không rút, vào được BCH cũng tốt, nếu chẳng vào được
cũng biết thực có bao nhiêu người yêu mình. Đến khi bầu mình chỉ có 156
phiếu, còn gần trăm phiếu nữa mới trúng, xấu hổ chết được. Buồn đúng một
tháng, không phải buồn vì trật BCH mà buồn vì nhận ra quá ít người yêu
quý mình thật sự.
Sau nghĩ lại thấy chẳng việc gì mà buồn, người ta
bầu BCH là bầu những người có năng lực điều hành chứ đâu bầu kẻ mình
yêu, người mình phục văn tài. Ông Thiệp (Nguyễn Huy Thiệp) hồi đó tên
tuổi nổi như cồn, nhiều người nói nếu gọi Hội Nhà văn là một gánh thì
đầu này là cả Hội Nhà văn, đầu kia là Nguyễn Huy Thiệp. Chắc ông Thiệp
cũng nghĩ thế nên ông chẳng rút, kết quả ông chỉ có hơn trăm phiếu bầu
cho ông thôi.
Mình nhớ Đại hội IV mình ở trong ban kiểm phiểu,
ông nào ông nấy hằm hè nhau, ông này nghi ông kia lậu phiếu, rất căng
thẳng. Bầu lần đầu được 5 người, lại bầu lần nữa được 6 người. Kiểm
phiếu đến nửa đêm mới xong, mệt bã người. Điều lạ là giờ đó vẫn còn rất
nhiều nhà văn ngồi phủ phục chờ kết quả bầu cử, khi tụi mình ra khỏi
phòng kiểm phiếu xuống hội trường thì mọi người chạy rật rật đến, nói
sao rồi sao rồi. Hi hi, bầu BCH Hội Nhà văn mà hồi hộp căng thẳng không
khác gì bầu tổng thống.
Hồi đó mình chỉ 33 tuổi, cái tuổi ưa nổi danh
thích được chứng tỏ, nhảy lên diễn đàn phát biểu ba bốn lần, được vỗ tay
hoan hô càng ăn to nói lớn. Đại hội văn chương chẳng thấy bàn văn
chương, chỉ toàn tranh cãi nhau ông này tham ông kia hèn, ông này bất
tài ông kia cơ hội. Anh Trần Dần ra khỏi hội trường, dập dập cái gậy
chống, mắt trợn miệng nói tợn, đại hội tợn quá.
Mấy bác Phùng Quán, Trần Dần, Hoàng Cầm, Lê Đạt…
ba chục năm trở lại văn đàn, tưởng các bác sẽ đăng đàn nói những điều hệ
trọng, té ra không. Các bác toàn rủ nhau ra căn-tin phía sau hội trường
uống bia, uống say thì về. Anh Phùng Quán cứ đến chiều là chân nam đá
chân chiêu trở về nhà. Chị Trâm vợ anh hỏi đại hội có chuyện gì vui, anh
chỉ nhăn răng cười, nói ua chầu, cãi nhau như mổ bò.
Cụ Hoàng Trung Thông khi đó đã già rồi, chẳng
hiểu sao không thấy cụ vào ghế ngồi, chỉ đứng ở cửa trông vào. Tính mình
ngồi không nóng chỗ, lúc lúc lại nhảy ra ngoài hút thuốc. Mỗi lần qua
cửa cụ lại túm tay giật lại, nói sao rồi sao rồi. Mình cười, nói thì vẫn
đang cãi nhau đó mà anh. Cụ cười cái hậc, nói đại hội với đại heo, Hội
Nhà văn cãi nhau mấy chuyện này à. Mình chỉ cười hì hì chẳng biết nói
sao.
Khi đó mình nghĩ các cụ hết hơi rồi, viết lách
không màng, hội hè cũng đã chán. Đến đại hội để tìm bạn uống ba chén
rượu thôi. Bây giờ mới thấy các cụ có lý, nhà văn lại đi cãi nhau ỏm tỏi
ba chuyện phi văn chương thật quá phí thời giờ. Đa phần các cụ đều dạt
ra hết cho mấy anh trẻ tranh hùng, tóm lại cũng chỉ để tranh cái chân
BCH. Các cụ đến đây chỉ để vui, vui bạn vui bè, vui nghề vui nghiệp, và
đó mới đúng là đại hội nhà văn. Mấy thứ phi văn các cụ ớn lắm, sợ lắm.
Rút từ Bạn văn 2.
0 nhận xét:
Đăng nhận xét