Trong đại hội Hội Nhà văn (HNV) vừa qua, nhà báo
Nguyễn Việt Chiến – một cựu tù (không phải tù Côn Đảo), có một “sáng
kiến” thật hay, là đề nghị HNV nên thành lập một câu lạc bộ để trợ giúp
cho những hội viên HNV khi gặp “tai nạn nghề nghiệp”, mà nhà văn này coi
như một sự rủi ro…
“Khó ai có thể tự tin trong cuộc đời cầm bút của
mình có khả năng tránh hết được những tai nạn nghề nghiệp, những sự rủi
ro do sự mơ hồ mông lung của nghề nghiệp và của pháp luật điều chỉnh
loại nghề nghiệp này”…
Đó là thiện ý của nhà văn, cựu tù nhân Nguyễn
Việt Chiến dành cho các nhà văn đồng nghiệp của mình, bởi ông là một
trong những người đã nếm trải “sự rủi ro do sự mơ hồ mung lung của nghề
nghiệp và của pháp luật điều chỉnh loại nghề nghiệp này”…
Nhưng khi ông phát biểu “không nên đẩy nhà văn
sang phía đối lập”, người ta chỉ thấy đây đúng là quan điểm của ông thể
hiện lập trường của một ngòi bút rất “lề phải”, còn nếu suy nghĩ thêm
nữa, người ta khó có thể đồng ý với ông về tính đúng, sai trong nhận
thức này.
Ai cũng biết những nhà văn ở phía “đối lập” là ai; và ai cũng biết những nhà văn này đã dành được sự ngưỡng mộ của toàn xã hội…
Trước đại hội HNV lần này (lần thứ 8 hay thứ 9 gì
đó), đã có khá nhiều nhà văn “lão thành” cả về tuổi đời cũng như tuổi
nghề và cả bề dày tác phẩm tuyên bố từ bỏ HNV. Có lẽ do sự kiện có khá
nhiều nhà văn bị “bắt khẩn cấp”, và có khá nhiều nhà văn tuyên bố rời bỏ
cái hội được gọi là HNVVN này, nên Nguyễn Việt Chiến mới nảy ra sáng
kiến trên.
Về những nhà văn bị tù đày bởi chế độ, có thể
chia làm hai loại. Loại như Nguyễn Việt Chiến, Hoàng Khương và những
người bị tù do viết bài chống tham nhũng như họ, thì đúng là đi tù do
“tai nạn nghề nghiệp”. Tất nhiên, “tai nạn” này, nếu họ có than van, oán
trách, thì cũng không thể trách Ông Trời. Họ chỉ có thể trách cái sự
“điều chỉnh của pháp luật” nên dẫn tới sự “mông lung”, khiến họ bị rơi
vào hiểm họa rủi ro bởi cái “mông lung” khó lường đó…
Nhưng còn những nhà văn như Nguyên Ngọc, Bùi Minh
Quốc, Phạm Viết Đào, Phạm Chí Dũng, và nhiều nhà văn vừa tuyên bố rời
bỏ HNV, những người đã ngồi tù và chưa ngồi tù, họ không bao giờ than
van về cái gọi là “tai nạn nghề nghiệp” hay là “rủi ro”… Những trang
viết, những tuyên ngôn của họ là từ tim óc. Họ trăn trở trong từng dòng,
từng trang bản thảo. Họ ý thức rõ ràng một ngày kia họ có thể bị “nhập
kho” bởi những hoạt động văn học của mình. Thế sao gọi là “rủi ro” được.
Họ không đơn thuần chỉ là những nhà văn “dùi mài kinh sử”, hay chỉ chú
tâm tới việc trau chuốt ngôn từ, sử dụng thi liệu, thủ pháp nghệ thuật
hòng hấp dẫn người đọc. Trong trang viết của họ mang nặng tính nhân văn.
Trong bài viết của họ không chỉ nêu hiện tượng của sự việc, mà quan
trọng hơn là phân tích, bình luận bản chất của sự việc. Thế nên trong
văn của họ có đầy đủ yếu tố chính trị, xã hội… Họ là những nhà văn đích
thực, những trí thức luôn ý thức được vai trò, trách nhiệm lớn lao của
mình với xã hội. Ai là người “đẩy họ sang phía đối lập”? Không ai. Họ tự
nguyện. Nếu có ai đó, thì chính là thể chế này.
Nhìn vào chính trường VN thời @ này, mọi đánh giá
đều thừa nhận chính trị VN hiện đang chia thành hai cực (hay hai phe).
Phe thân Tàu và phe muốn ngả về Tây phương. Ai cũng biết (kể cả những kẻ
rắp tâm theo Tàu), rằng thân Tàu đồng nghĩa với lệ thuộc, là bị nô
dịch. Và ai cũng biết thân phương Tây là muốn vươn ra ánh sáng, văn
minh, mà đặc trưng của nó là thịnh vượng, công bằng, dân chủ.
Đương nhiên, những nhà văn, cũng bị “phân hóa”
theo chính trị, theo thời cuộc. Có những nhà chính trị bảo thủ, thì cũng
có những nhà văn “bảo thủ”. Loại “nhà văn” này, nặng thì bị đời đặt cho
cái tên “bồi bút”. Nếu quan niệm “nhà văn” là những người cầm bút nói
chung, thì họ phải bao gồm những người chuyên làm thơ, viết báo, viết
kịch… hay kể cả những người chưa bao giờ có thẻ nhà văn, nhưng hoạt động
của họ cho thấy họ là nhà văn – đó là những bloggers. Ai có thể “đẩy”
Trương Duy Nhất, nhà báo tự do nổi tiếng Điếu Cày Nguyễn Văn Hải “sang
phía đối lập”? Sang “phía đối lập” chính là sự lựa chọn của họ! Nói
“Đừng đẩy nhà văn sang phía đối lập”, về mặt nào đó có thể coi là sự xúc
phạm, nếu không cũng là hạ thấp giá trị của họ. Phát biểu thế là coi
những nhà văn này (vẫn được gọi là những nhà văn bất đồng chính kiến)
chẳng khác nào những người chưa trưởng thành, hay còn non nớt về nhân
sinh quan…
Khi viết: Nếu Tổ Quốc hôm nay nhìn từ biển
Mẹ Âu Cơ hẳn không thể yên lòng.
…
Nếu Tổ Quốc nhìn từ bao quần đảo
Lạc Long cha nay chưa thấy trở về.
…
Đêm trằn trọc giữa mưa nguồn chớp bể
Thương Lý Sơn đảo khuất giữa mây mù…
Và: Máu đã đổ ở Trường Sa ngày ấy
Bạn tôi nằm dưới sóng mặn vùi thân.
(Tổ Quốc nhìn từ biển – Nguyễn Việt Chiến)
Đó là lúc mà Nguyễn Việt Chiến muốn nói một cách ý
tứ rằng, biển đảo của cha ông ta đang bị kẻ thù phương Bắc cướp mất. Kẻ
thù ở đây tuy không mơ hồ mông lung như cách người ta gọi là “nước lạ”,
nhưng nó cho thấy nhà thơ đã né tránh tối đa có thể trong việc chỉ đích
danh kẻ xâm lược biển đảo của ta thời nay.
Và những nhà văn “bị đẩy sang phía đối lập” không
chỉ chỉ đích danh kẻ xâm lược ăn cướp biển đảo của ta, ngang nhiên tàn
bạo giết ngư dân ta, mà họ còn xuống đường hòa chung trong dòng người
biểu tình hô vang khẩu hiệu cảnh cáo tội ác giặc trước Nhân Dân trong
nước và quốc tế… Trong sự kiện này, xuất phát từ ý tưởng của bài thơ “Tổ
Quốc nhìn từ biển”, có “nhà văn” bên “phía đối lập” Hồ Cương Quyết đã
tâm huyết làm nên một bộ phim thời sự về biển đảo VN trước nguy cơ xâm
lược của “nước lạ”. Bộ phim có giá trị và gây tiếng vang đó, tiếc rằng
đã bị chính quyền của các nhà văn “không đối lập” cấm trình chiếu.
Trong lĩnh vực âm nhạc, người ta từng được biết
có nhạc sỹ mà cha từng bị chính quyền này “lỡ giết nhầm”, nhưng vẫn cho
ra đời những ca khúc ca ngợi, cổ súy cho chế độ đã giết cha mình. Không
biết lòng trung thành đó đến từ đâu, từ việc chấp nhận lời xin lỗi của
người đứng đầu nền chính trị, hay từ nhận thức “mơ hồ, mông lung” vào sự
đúng đắn, vào sự tốt đẹp của chế độ khiến người nhạc sỹ này đã cúc cung
phục vụ thể chế. Dù vì lý do gì thì đó cũng là sự đáng tiếc mà dưới
suối vàng, người cha bị bắn oan khó có thể siêu thoát.
So với người nhạc sỹ này, cái sự “rủi ro” đi tù
do “tai nạn nghề nghiệp” của nhà thơ NVC chẳng thấm vào đâu, nên ông
không muốn có thêm những nhà văn bị “đẩy sang phía đối lập” cũng không
mấy khó hiểu.
Những nhà văn “đối lập”, chưa xét về văn tài, chỉ
xét về tính khẳng khái, dũng cảm, không chịu khuất phục trước cường
quyền, cũng đáng để họ “đối lập” rồi.
Huống chi họ là những người luôn nặng lòng với
vận mệnh Đất Nước, với nỗi thống khổ của Nhân Dân, thì chẳng có ai,
chẳng có sự cám dỗ nào có thể kéo họ về với phía HNV, với bên “không đối
lập”.
Nếu còn có cơ hội phát biểu ở kỳ đại hội sau,
NVC, thay vì kêu gọi HNV “không nên đẩy nhà văn sang phía đối lập”, thì
nên vận động HNV kiến nghị với Đảng Cộng sản từ bỏ mọi trói buộc, hãy để
cho nhà văn được tự do sáng tác, nhất là khuyến khích mọi người cầm bút
có trách nhiệm với vận mệnh Dân Tộc, noi gương những nhà văn “phía đối
lập” dũng cảm đấu tranh chống thù trong giặc ngoài, chứ không phải chỉ
làm mỗi công việc viết theo chỉ thị, hay mũ ni che tai…
0 nhận xét:
Đăng nhận xét