Trần Viết Minh-Thanh chuyển ngữ
LGT: Yiyun Li lớn lên ở Thượng Hải. Cô sang
Hoa Kỳ năm 1996, theo học Y Khoa. Hai năm sau cô bắt đầu viết truyện
ngắn. Sau khi xong bằng Cao học ngành miễn dịch học tại đại học Iowa,
Yiyun Li ghi danh vào chương trình viết văn và được cấp bằng MFA. Truyện
ngắn của cô đã được đăng trên các báo The New Yorker, The Paris Review.
Tập truyện ngắn đầu tay, ” A Thousand Years of Good Prayers” (Một ngàn
năm với lời cầu nguyện), bằng Anh ngữ, đã được giải thưởng truyện ngắn
quốc tế Frank O’Connor với lời phê như sau của hội đồng trao giải “Đây
là tập truyện ngắn đầy tình nhân bản, tác giả đã chứng tỏ được ngòi bút
mạnh mẽ, nắm vững những yếu tố làm cho câu chuyện thành công, phong cách
hành văn giản dị, các chi tiết bất ngờ, sáng tạo”.
Truyện ngắn sau đây “Immortality” là một trong
hai truyện ngắn được đề cao nhất trong tập truyện A Thousand Years of
Good Prayers
Trần Viết Minh-Thanh
Chuyện của ông, cũng như chuyện của bất cứ ai bắt
đầu từ ngày xửa, ngày xưa, thuở chúng ta chưa chào đời. Trải qua bao
triều đại, tỉnh chúng tôi cung cấp cho hoàng gia những bầy tôi tin cậy
nhất. Họ có danh xưng là thái giám, nhưng với lòng tôn kính, chúng tôi
gọi họ là đại phụ, thân mật hơn là ôn. Không một ai là con cháu giòng
chính từ các ôn, nhưng nếu đi ngược lại dòng máu trong họ thì các ôn là
bác, chú, anh, em con chú con bác đã từ bỏ giống nam của mình, để tên
của giòng họ được tồn tại. Đó là thế hệ của những đứa bé trai, vào
khoảng bảy, tám tuổi, được chọn bị thiến – tẩy uế, người ta gọi vậy –
rồi được đưa vào hoàng cung tập sự, phục dịch, hầu hạ hoàng đế và hoàng
gia. Đến tuổi mười ba hay mười bốn, các ôn bắt đầu hưởng lương, rồi chắt
chiu dành dụm những đồng tiền bằng bạc gởi về cho song thân. Các đồng
bạc đó được cất kỹ vào trong một cái rương, cùng với một bao lụa có bộ
dịch hoàn của ôn được bảo tồn bằng lá cây. Khi các anh em trai của ôn
đến tuổi lập gia đình, bố mẹ rút bạc từ rương ra, tài trợ cho phí tổn
cưới vợ, các bà vợ này sẽ sanh con trai, những đứa con lớn lên mang
giòng họ gia đình, rồi tiếp tục lấy vợ, sanh con; sẽ có đứa bé trai được
chọn vào hoàng cung, trở thành những đứa trẻ được tẩy uế. Năm tháng
trôi qua. Đến lúc đầu gối lung lay, không còn có khả năng phục dịch
hoàng gia nữa, các ôn rời hoàng cung, được cháu trai mời về sống trong
gia đình. Chẳng còn điều chi để bận tâm nữa, các ôn ngồi suốt ngày hưởng
ánh nắng mặt trời, tay vuốt ve con mèo đem theo từ hoàng cung về, mập
và chậm như chủ, mắt theo dõi những con chó đực rượt đuổi các con chó
cái. Ngày các ôn lìa đời, đám tang là biến cố huy hoàng nhất của tỉnh:
sáu mươi bốn Tao sư, bận áo xanh và xám, nhảy múa trong bốn mươi chín
ngày liền, không cho tà ma nào dám xâm nhập thân thể. Sau bốn mươi chín
ngày, việc thiêng liêng cuối cùng là lúc bao lụa chứa giống nam héo tàn
của ôn được đặt vào quan tài. Giờ đây bộ phận thiếu sót đã được nhập lại
với cơ thể, hồn các ôn, không còn luyến tiếc chi nữa, đi đến một nơi
tốt đẹp hơn thành phố chúng tôi ở.
Đó là câu chuyện của các đại phụ tỉnh chúng tôi.
Qua nhiều triều đại, các ôn là thành viên tin cậy nhất của hoàng gia.
Thái giám chăm sóc các công chúa, cung tần trong những việc riêng tư,
thầm kín nhất mà không làm vẩn đục giòng máu quý phái với những ước muốn
xấu xa, hèn hạ của đàn ông. Thái giám phục dịch hoàng đế và các hoàng
tử nhẹ nhàng, thanh lịch, không như các cung nữ, đầu luôn tơ tưởng cơ
hội quyến rũ hoàng đế hay các hoàng tử với sắc đẹp rẻ tiền của mình. Các
đại phụ không hề là mối đe đọa cho các hoàng hậu. Tuy nhiên cũng có
những đồn đại, rằng thái giám là đồ chơi cho các vị hoàng tử trẻ, lúc
các vị chưa đến tuổi được có cung tần, rồi lại có những chuyện xì xầm về
các thái giám bất hạnh bị chết đuối, bị thiêu, bị đánh chết hay bị chặt
đầu vì những lỗi lầm nhỏ nhặt nhất, thế nhưng chúng tôi biết, những câu
chuyện như thế chỉ là những bịa đặt nhằm bôi nhọ thanh danh tỉnh. Chúng
tôi tin những gì mắt trông thấy, các mộ bia khắc tuyệt kỹ trong nghĩa
trang, các bức ảnh lồng trên vải lụa thêu trong quyển ảnh của giòng họ.
Chúng tôi vô cùng yêu thương và mang ơn các đại phụ.Nếu không có các ôn,
thì chúng tôi là ai, những người được sanh ra trong thành phố không
tên?
Thế kỷ qua, tăm tiếng tỉnh chúng tôi mờ nhạt đi.
Nhưng trước hết xin kể hầu quý vị chuyện của một cậu thanh niên trước
khi sang đề tài về sự sụp đổ của các ôn qua quá trình lịch sử. Theo
truyền thống, những cậu bé được gởi vào hoàng cung không thể là con trai
duy nhất của gia đình, bởi vì phận sự thiêng liêng nhất của con trai
vẫn là tiếp nối giòng dõi. Thế mà đại phụ vĩ đại nhất lại là con trai
độc nhất của gia đình ông.Cha ông mất sớm trước khi cụ có thì giờ trồng
thêm hạt giống vào bụng bà vợ. Gia đình không có chú hay bác gởi tiền về
từ hoàng cung, cho nên bà vợ góa và cậu con trai sống vất vả. Lúc cậu
bé mười tuổi, sau một buổi cãi vã với những đứa bé hàng xóm, có đứa khoe
là chú nó nhận cả thỏi vàng từ tay hoàng đế, cậu vào chuồng bò, tự tẩy
uế mình với sợi dây và cái liềm. Huyền thoại kể rằng cậu đi qua phố, tay
cầm bộ dịch hoàn đẫm máu, miệng la to cùng dân hai bên đường đang thảng
thốt nhìn cậu bằng cặp mắt xót thương: “Rồi các ông bà sẽ biết, nay mai
tôi sẽ là quan phục vụ đắc lực nhất của Hoàng đế.” Mẹ cậu, không sống
nổi với niềm hổ thẹn gia đình không có con cháu nối dõi tông đường, nhảy
vào vực giếng tự vẫn. Hai mươi năm sau, người con trai trở thành hoạn
quan uy quyền nhất hoàng cung, dưới trướng có hai ngàn tám trăm thái
giám, và ba ngàn hai trăm cung nữ. Không có anh em trai để gởi tiền về,
lúc về hưu, Ôn là người giàu có nhất trong vùng. Ôn thuê người cải táng
mộ bà thân mẫu trước chôn trong một quan tài rẻ tiền, làm lại cho bà một
đám tang thứ nhì, huy hoàng lộng lẫy nhất vùng. Đó là tháng thứ chín
của năm 1904, mà tới ngày nay, những người già trong tỉnh vẫn còn kể đến
những chi tiết của đám táng: quan tài vĩ đại, đẽo từ gỗ đàn hương,
chồng thỏi vàng, rương quần áo lụa, hộp ngọc thạch… tất cả được chôn
cùng, để bà mẹ quá cố đủ tiêu dùng tới kiếp sau. Điều đáng nể nhất là Ôn
đã mua bốn cô gái nhỏ trên núi, nhà nghèo, tất cả đều mười hai tuổi.
Bốn cô được bận quần áo lụa xa-tanh, thứ mà họ chẳng bao giờ mơ ước rớ
tới, rồi các cô được cho ăn một chén thủy ngân, chất thủy ngân sẽ giết
họ tức thì, giữ được làn da hồng hào tươi tắn suốt trong thời gian kiệu
của họ đi trước quan tài, diễn hành qua phố tỉnh.
Chuyện của Ôn hoạn vừa kể là trang sử huy hoàng
nhất của tỉnh, tựa như tràng pháo bông tráng lệ tỏa trên bầu trời trước
khi bóng tối ập tới.Chẳng bao lâu, triều đại cuối cùng bị đập đổ bởi
cộng hòa. Hoàng đế bị đuổi khỏi cấm thành, theo sau là những nô bộc
trung thành nhất, thế hệ cuối cùng của các thái giám. Vào thập niên ba
mươi, họ sống nghèo đói trong những ngôi đền chung quanh cấm thành.
Những người khôn hơn thì đỡ khổ nhờ trưng bày thân thể họ cho nhà báo
ngoại quốc và cho du khách, họ được thêm tiền khi trả lời những câu
phỏng vấn, và nhất là nếu có chụp hình.
***
Qua một nền cộng hòa ngắn ngủi, các tướng lãnh
tranh quyền, hai thế chiến, cả hai lần chúng tôi đứng vào phe chiến
thắng, thế nhưng chúng tôi chẳng thắng được gì! Sau nội chiến, chúng tôi
thấy rạng đông của thế giới cộng sản.Ngày mà nhà độc tài tuyên bố cộng
sản chiến thắng trên đất nước, tại tỉnh lị chúng tôi, một chàng thợ mộc
trẻ rước vợ mới cưới về nhà.
“Họ nói là chúng ta có một cuộc đời mới kể từ ngày hôm nay”. Cô vợ trẻ bảo chồng, tay chỉ cái loa trên mái nhà.
“Mới hay cũ, đời sống vẫn thế,” anh chồng trả lời
vợ. Anh leo lên giường làm tình với nàng, mắt nhắm đê mê, trong khi đó
cái loa vẫn phát thanh bài hát mới, giọng nam và nữ lập đi, lập lại
những lời hát…
Cậu con trai của hai người được thai nghén giữa
tiếng hợp xướng “Cộng Sản thật vĩ đại, thật vĩ đại, thật vĩ đại. ..”
Trên đài phát thanh, bài hát vang lên, ngày này qua ngày nọ, người mẹ
trẻ hát theo, tay sờ bụng bầu và cẩn thận cắt hình ảnh nhà độc tài từ
báo chí. Dĩ nhiên chúng tôi không gọi ông là độc tài. Chúng tôi gọi ông
là Cha của dân tộc, vị cứu tinh, ngôi sao Bắc đẩu của đời chúng tôi, mặt
trời không bao giờ tắt của kỷ nguyên. Như hầu hết các đàn bà cùng thế
hệ, người mẹ không biết chữ.Nhưng không như mọi người đàn bà khác, chị
thích xem báo, và chị gìn giữ tất cả hình ảnh của nhà độc tài trong một
tập sách dày cộm.Chị quả thật là người đàn bà thông minh nhất thời ấy,
vì chẳng có người đàn bà nào khác nghĩ đến chuyện ngắm hình nhà độc tài
trong lúc đang mang bầu. Có người tin rằng lúc mang thai, nếu nhìn mãi
hình ảnh nào đó, đứa bé lúc chào đời sẽ có nhiều cơ hội giống khuôn mặt
đó. Mấy năm trước, đàn bà có bầu thích nhìn một con búp bê, mang một cái
tên ngoại quốc, Shirley Temple. Chục năm sau, các bà có thai thích nhìn
khuôn mặt các tài tử màn bạc, nhưng vào thời điểm đó nhà độc tài là
siêu sao duy nhất trên các cơ quan truyền thông, vì thế, người mẹ chỉ có
ngắm mặt nhà độc tài mười tháng liền trước khi đứa bé chào đời.
Đứa bé trai ra đời với khuôn mặt nhà độc tài, một
điều kỳ diệu mà lúc đầu chúng tôi chẳng nhìn thấy.Mười năm đầu đời của
đứa bé, chúng tôi tránh nhìn mặt nó, bởi lẽ ai cũng e ngại sẽ thấy khuôn
mặt người cha quá cố.Anh là một người đàn ông siêng năng, tử tế với
hàng xóm và đối xử tốt với vợ.Chúng tôi chẳng bao giờ ngờ rằng anh sẽ là
kẻ thù của quốc gia cộng sản mới thành lập.Thế nhưng có rất nhiều chứng
nhân, không phải một mà là cả một quán rượu.
Anh đã bị đưa lên đoạn đầu đài vì lời phê bình
của chính mình về anh hùng và con lợn cái.Đến lúc ấy, chúng tôi đã ý
thức được quyền uy của nước cộng sản đàn anh. Trong quốc gia đàn anh đó,
còn gọi là Liên Sô, đàn bà được khuyến khích sản xuất nhiều con cho
chính nghĩa cộng sản, những người đàn bà sanh được một số con tới tiêu
chỉ nào đó, được gọi là các bà mẹ anh hùng. Nước chúng tôi cùng đi trên
con lộ lớn của thiên đường, thế nên nhà độc tài quyết định theo cùng
chính sách.
Anh thợ mộc trẻ, lúc đó đã ngà ngà say, bông đùa
cùng các bạn rượu: “Các bà mẹ anh hùng? Con lợn cái của tôi mới đẻ mười
con lợn con. Thế có nên cho nó chức vị đó không?”
Thật là một tấn công hiểm ác vào chính sách nhà
độc tài.Anh thợ nề bị xử tử sau phiên xử của tòa án nhân dân. Tất cả mọi
người có mặt trừ chị vợ, mỗi người trong chúng tôi dơ cao tay lên, hô
hào chiến thắng của nhân dân, tiếng nói đồng loạt át đi tiếng rên rỉ của
người vợ trên giường đẻ. Chúng tôi gào thét khẩu hiệu cùng lúc viên đạn
bắn vào đầu người đàn ông trẻ.Chúng tôi hát các bài ca cách mạng khi
thân thể anh diễn hành qua những con phố. Cuối cùng, lúc giọng nói bắt
đầu khàn đi vì kiệt sức, thì chúng tôi mới nghe tiếng khóc chào đời của
thằng bé, rống lớn, đau khổ, và trong một thời gian, thật khó cho chúng
tôi có thể nhìn thẳng vào mặt nhau. Chúng tôi đã làm gì cho người mẹ và
đứa bé? Phải chăng người đàn ông trẻ đã chết từng là anh em của chúng
ta?
Chúng tôi cũng không biết là cùng thời điểm, có
một nhà trí thức tại thủ đô đã bị bỏ tù, bị tra tấn cho tới chết vì ông
dám tiên đoán sự tăng trưởng kinh khủng của dân số, và ông đã kêu gọi
nhà độc tài thay đổi chính sách. Chúng tôi cũng không hề biết trong một
buổi gặp gỡ với đàn anh Moscow, nhà độc tài tuyên bố rằng nước chúng tôi
chẳng hề sợ một thế chiến hay chiến tranh nguyên tử. Ngài nói: Mỹ cứ
dội nguyên tử lên đầu chúng tôi đi. Chúng tôi có tới năm trăm triệu dân.
Dù nửa dân số có chết đi chăng nữa, Trung quốc vẫn còn hai trăm năm
mươi triệu dân, hai trăm năm mươi triệu người dân còn lại sẽ sản xuất
hai trăm năm mươi triệu dân khác trong một thời gian không bao lâu.
Lời nói của ngài ở trên được đăng lên báo, đọc
xong máu chúng tôi nóng lên. Nhiều năm kế tiếp, mọi người ngước mắt nhìn
trời, đợi chờ máy bay Mỹ dội bom lên đầu, để có dịp tỏ bày lòng can đảm
và trung thành đối với nhà độc tài, chứng minh lời nói của Ngài.
***
Thằng bé lớn nhanh như bụt măng.Người mẹ già đi
còn nhanh hơn bội phần. Sau cái chết của anh chồng thợ mộc, theo lời yêu
cầu của chị, Ủy Ban Cách Mạng giao cho chị công việc quét đường. Mỗi
sáng sớm, chúng tôi nằm trong chăn, nghe tiếng chổi quét xào xạc.Chị trở
thành góa bụa năm mười tám tuổi, người đàn bà góa trẻ đẹp, tất nhiên có
nhiều chàng độc thân tơ tưởng tới trên cái giường đơn độc của họ.Thế
nhưng không người nào đề nghị lấy chị làm vợ. Ai mà muốn lấy vợ góa của
một tên phản cách mạng, để rồi suốt cuộc đời phải lo lắng có ngày bị tố
là đồng tình với một kẻ đứng bên phía trái của lề đường? Hơn nữa, dù
rằng nhà độc tài đã dạy rằng trong quốc gia mới, đàn ông và đàn bà ngang
hàng nhau, chúng tôi vẫn tin là đàn bà góa chồng mà tái giá là lòng vẫn
còn đĩ thõa. Niềm tin đó được chính nhà độc tài xác nhận, khi báo đăng
lời ngài phê bình cùng một thân cận, mà người này về sau trở thành kẻ
thù của nhân dân: “Người đàn ông không thể nào che dấu tính phản động
sẵn có của mình, cũng như người đàn bà góa không thể nào che đậy được
niềm khát khao được ân ái.”
Thế rồi người đàn bà góa tàn úa trước mắt chúng
tôi.Khuôn mặt chị càng ngày càng tái nhợt đi, cặp mắt khô dần.Đến năm
cậu bé lên mười, chị chẳng khác gì một bà già sáu mươi.Không một người
đàn ông độc thân nào còn đặt mắt vào khuôn mặt của chị.
Thằng bé lên mười năm bắt đầu nạn đói. Ba năm
trời trước đó, chúng tôi không làm gì hơn là hát những bài ca thiên
đường cộng sản và thề sẽ giải phóng tầng lớp lao động đau khổ khắp thế
giới. Nông dân và công nhân ngừng làm việc cực nhọc, dành toàn thời giờ
nặn óc soạn một bài thơ nữa, hăng hái tranh đua là nhà thơ vô sản hay
nhất.Mọi người tới trung tâm tỉnh bàn luận chiến lược làm thế nào chinh
phục thế giới dưới sự lãnh đạo của nhà độc tài.Nạn đói đến bất ngờ, lúc
mọi người không có tí chuẩn bị nào.Tất cả ngoan ngoãn lắng nghe những
lời động viên của nhà độc tài trên loa phát thanh.Ngài kêu gọi người dân
hãy buộc thắt lưng lại, hy sinh cho tương lai của cộng sản, và người
người vui vẻ bấm thêm lỗ vào đai lưng quần. Đến năm thứ ba của nạn đói,
nhà độc tài nói trên loa phát thanh: Hãy hủy diệt chim sẻ và chuột,
chúng là những tên ăn cắp đã cướp đi thực phẩm chúng ta và đem nạn đói
tới.
Giết chim sẻ là một sự kiện vui vẻ nhất trong ba
năm dài của nạn đói.Sau nhiều tháng ăn cháo lỏng và rễ cây, sáng ngày
giết chim sẻ và chuột, mỗi người được ăn hai bánh bao từ nhà ăn thành
phố. Ăn xong, chúng tôi leo lên mái nhà và bắt đầu khua chiêng trống
theo lệnh của Ủy Ban Cách Mạng. Từ mái nhà này qua mái nhà nọ, nhịp điệu
vang dội đuổi các con chim lên trời cao. Buổi sáng, buổi trưa, mọi
người chơi, theo ca, nếu có một con chim nào toan nghỉ trên cành cây, nó
bị đuổi ngay bằng những cây tre dài, đầu buộc lá cờ đầy màu sắc. Tới
chiều, quá hãi hùng và kiệt sức, chim sẻ rơi như mưa bom. Trẻ con, trang
hoàng quanh bụng bằng chim sẻ, chạy khắp nơi, gom góp thêm những con
chim cho buổi ăn tối.
Thằng bé lén nhét một con chim sẻ vào tay áo, bị một tên lớn hơn chụp tay, la to: “Nó ăn cắp tài sản nhân dân”.
“Mẹ tôi đang đau. Bà cần phải ăn”, thằng bé nói.
“Này thằng kia, mẹ mày cần thứ chim khác, con ạ”,
tiếng nhạo báng của một gã đàn ông. Đám đông phá ra cười.Mấy cái bánh
bao trong bụng và những con chim sẻ trong giỏ làm chúng tôi vui vẻ.
Thằng bé đăm đăm nhìn gã đàn ông một lúc, rồi bỗng húc đầu vào bụng gã.
“Đồ chó đẻ”, gã la lên, và choàng tới bóp hạ bộ thằng bé.
“Đập thằng phản cách mạng một trận đi,” người
khác la to, thế là chúng tôi nhào tới thằng bé, tay đánh, chân đá. Nạn
đói làm rã rời thân thể chúng tôi, và đây là cơ hội giải tỏa cơn giận
không tên.
Bà mẹ nhào vào đám đông, cố gắng đẩy chúng tôi
ra.Sự có mặt của bà làm cho chúng tôi càng điên tiết với những cú đấm đá
vào người thằng bé.Có vài người đã bắt đầu lượm gạch và đá, sửa soạn
ném vào người nó.Những người khác thì nghiến răng, sẵn sàng ăn tươi nuốt
sống nó.
“Các người hãy nhìn kỹ vào mặt nó. Kẻ nào dám
đụng vào người nó, tôi sẽ kiện cho tới cùng vì đã dám xâm phạm ngài lãnh
đạo vĩ đại”, người mẹ la hét như một mụ điên.
Đám đông tê cứng lại, trố mắt nhìn vào mặt thằng
bé. Dù với khuôn mặt sưng vù, mắt bầm tím, không ai có thể nhầm được đó
là khuôn mặt của nhà độc tài, đẹp trai, ngang tàng, như trong các quyển
sách kể lại tuổi trẻ anh hùng của ngài. Thằng bé đứng lên, lết tới mẹ
nó.Chúng tôi hãi sợ trố mắt nhìn, không ai dám làm gì cả dù nó khạc đờm
đầy máu vào chân chúng tôi.
“Hãy nhớ kỹ khuôn mặt này, một ngày nào đó các
người phải trả giá tương xứng”.thằng bé nói. Nó lượm vài con chim sẻ và
bỏ đi với mẹ nó.Hai mẹ con đỡ nhau như một đôi vợ chồng.
***
Mấy năm liền chúng tôi phân vân, chẳng biết là
điều may mắn hay là một tai ách với một khuôn mặt giống in nhà độc tài
sống giữa chúng tôi. Thằng bé và mẹ nó được xem như một gia tài quý, dễ
vỡ, không một ai trong chúng tôi dám hé môi cho người ngoài biết.
“Có thể không là một điều may”, các cụ già cảnh
cáo, rồi họ kể câu chuyện của những ôn hoạn chẳng may trùng tên với
hoàng đế, nên bị vứt vào miệng giếng. “Có những điều không được phép
trường tồn như là bản đúc”, các cụ kết luận.
Thế nhưng chẳng ai dám nói một lời xúc phạm đến
khuôn mặt thằng bé.Càng lớn nó càng giống nhà độc tài.Những lần chạm mặt
nó ngoài đường, bỗng dưng thấy ấm lòng, tưởng như có ngài sống lẫn với
chúng tôi.Đó là thời gian mà nhà độc tài là điều còn vĩ đại hơn cả thế
gian. Có những bà nội trợ mù chữ dùng báo lót tường, chẳng may dán ngược
các tựa báo có tên nhà độc tài, và vì thế bị xử tử. Có phụ huynh của
học trò lớp một viết sai tên Ngài, bị gởi đi cải tạo.Với thằng bé sống
giữa chúng tôi, mọi người có cảm giác như đang đi trên phiến đá mỏng mà
bên dưới là vực nước sâu thẳm. Chúng tôi sống trong âu lo. Với khuôn mặt
như vậy, mà không tỏ đầy đủ lòng tôn kính thì có thể bị hiểu là tận đáy
lòng thầm kín có nuôi mối hận ghét ngài.Mặt khác nếu tôn kính quá đáng,
thì có thể bị xét là không biết phân biệt giữa giả và thật, đã tôn thờ
sai thần tượng.Trong trường học, thầy giáo không dám chỉ trích thằng bé
dù nhỏ nhẹ.Trò chơi nào có nó tham dự, phe không có thằng bé sẵn sàng
chịu thua.Sau khi nó tốt nghiệp trung học, Ủy Ban Cách Mạng họp mấy tuần
liền để bàn thảo một công việc xứng đáng cho người có khuôn mặt như
vậy. Không có một việc làm nào trong tỉnh có thể giao cho hắn để lòng
người được an tâm. Cuối cùng, chúng tôi đi đến một giải pháp hay nhất
cho vấn đề – bầu anh làm trưởng ban cố vấn Ủy Ban Cách Mạng.
Anh thanh niên thịnh vượng ra. Chẳng có việc gì
làm, cũng không thích giết thì giờ bên cạnh chén trà cùng với các thành
viên già, anh đi vòng vòng các phố, trò chuyện với mọi người, ai cũng
cảm thấy hãnh diện được anh hỏi đến. Thoạt trông thấy dáng anh, các cô
gái bán hàng đã đỏ mặt.Mẹ anh giờ đây khá hơn trước nhiều, má hồng hào
hơn. Chỉ có điều là không cô gái nào dám đi chơi với anh, ai cũng ngại
lấy anh có thể là điều may nhất mà cũng có thể là điều kém may mắn nhất.
Dân tỉnh không có máu đỏ đen, thế nên không một ai dám yêu một người
như anh.
***
Ngày nhà độc tài qua đời, dân tụ họp tại trung
ương thành phố, khóc như trẻ mồ côi.Trên máy truyền hình độc nhất của
tỉnh, cả nước cùng tru tréo với chúng tôi. Suốt ba tháng trời, mọi người
đeo băng tang nơi cánh tay áo, dù đang làm việc, hay đã lên giường ngủ.
Suốt sáu tháng trời, mọi thú vui đều bị cấm ngặt. Cả đến một năm sau
ngày Ngài mất, chúng tôi quay mặt đi, kinh tởm những phụ nữ bụng bầu,
biết rõ rằng các mụ đã không thành thật trong thời gian tang chế. Cha
của mấy đứa nhỏ đó cũng chẳng được ai kính trọng nữa.
Đây là thời gian khó khăn cho chàng trai. Mỗi lần
trông thấy mặt anh, nhiều người đã bật khóc nức nở, và anh ta cũng phải
khóc theo cùng. Có lẽ anh cũng mệt mỏi. Cả một năm anh nằm nhà, khi
chúng tôi thấy anh trở lại, tay cầm một vali nhỏ, thì trông anh già đi
nhiều so với cái tuổi hai mươi tám.
“Có chuyện gì vậy anh?” chúng tôi lo lắng hỏi. “Anh đừng buồn quá mà tổn hại sức khoẻ “.
“Cám ơn, nhưng tôi khoẻ lắm”, anh thanh niên trả lời.
“Anh đi xa à?”
“Vâng tôi có việc đi xa”
“Đi đâu vậy”, lòng nhói đi vì đau.Mất anh trong giờ phút này cũng giống như mất nhà độc tài một năm trước đây.
“Việc chính trị”, chàng thanh niên trả lời với nụ cười bí mật: “Việc quốc gia bí mật”.
Sau khi anh được chở đi trong một chiếc xe hơi
sang trọng, có màn cửa (chiếc xe hơi duy nhất mà phần đông dân tỉnh thấy
lần đầu tiên trong đời) thì chúng tôi mới biết tin anh tới thủ đô để dự
phần trong việc chọn lựa người thủ vai nhà độc tài. Nhiều ngày chúng
tôi bàn cãi giữa nhau những danh từ mới như vai trò và chọn lựa. Cuối
cùng điều chúng tôi đồng ý là anh ta sẽ trở thành một người vĩ đại.
Lúc bấy giờ, không còn có anh nữa, bà mẹ trở
thành nguồn tin tức duy nhất. Mỗi bận có người hỏi thăm về con trai,
khuôn mặt bà rạng rỡ hẳn lên và bà lại kể chuyện mình đã nhìn vào ảnh
nhà độc tài ngày đêm, trong lúc bào thai lớn lên trong bụng. “Cũng y như
cậu ấy là con của Ngài”. Bà nói. “Vâng, tất cả chúng ta đều là con của
lãnh tụ, nhưng anh quả là đứa con tốt nhất”.
Bà mẹ thở ra một cái, hài lòng. Bà nhớ lại những
năm đầu tiên khi cậu con mới chào đời, những người đàn bà cùng lứa tuổi
với bà cũng lần lượt có con, lần lượt treo bằng tưởng thưởng “Bà Mẹ anh
hùng” trên tường, họ đi ngang qua bà mặt vênh vênh, tự kiêu. Rồi thời
gian sẽ cho biết ai mới thật là Mẹ anh hùng, bà nghĩ thầm, miệng mỉm
cười tự đắc.
Bà đưa tin về cậu con, mỗi chi tiết mở cửa một
thế giới mới. Anh được đi trên tàu lửa hạng sang tới thủ đô, rồi cùng
với các thí sinh khác được ở trong một khách sạn sang trọng, được dẫn
đến bảo tàng viện, nơi nhà độc tài yên nghỉ, để học, sửa soạn cho cuộc
tranh tài.
“Có những thí sinh khác nữa à?” chúng tôi quá đỗi
ngạc nhiên khi biết có nhiều người đàn bà khác cũng nhìn ngắm khuôn mặt
nhà độc tài khi có bầu.
“Tôi đoán chắc cậu nhà tôi sẽ được chọn”, bà mẹ trả lời “Cậu ấy tin chắc vậy đó khi được chính mắt trông thấy mặt vị lãnh tụ.”
Mấy năm sau, một số người trong tỉnh có dịp tới
thủ đô, chờ đợi hàng giờ để có thể nhìn thấy mặt nhà độc tài. Sau khi
Ngài chết, một bảo tàng viện được xây giữa trung tâm thủ đô, nơi thân
xác ngài được đặt nằm trong một quan tài bằng pha lê. Tại cổng chính,
kiến trúc gia khắc dòng chữ: Lãnh tụ chúng ta sống mười ngàn năm trong
trái tim của cả trăm thế hệ. Chúng tôi đóng tiền, mua một cành hoa trắng
bằng giấy, trang trọng đặt cành hoa dưới chân quan tài, giữa một biển
hoa trắng. Trong giây phút, có một số người loé tia thắc mắc, không hiểu
cuối ngày, người ta có gom góp các hoa để bán lại cho khách thăm viếng
ngày mai hay không thế nhưng cảm giác xấu hổ tức thời xâm chiếm vì đã
dám có ý nghĩ vẩn đục như vậy tại một nơi chốn thiêng liêng nhất thế
giới. Cầm cành hoa trên tay, chúng tôi làm thành một hàng dọc dài, đi
vào lòng bảo tàng viện, rồi chúng tôi thấy Ngài nằm trong quan tài trong
veo, phủ lá cờ đỏ, có sao vàng, mắt nhắm lại như ngủ, miệng cười mỉm.
Chúng tôi thật sự xúc động được tận mắt trông thấy thân thể một người vĩ
đại, mà chẳng ai một ai để ý tới màu đỏ hồng kém tự nhiên trên hai má,
và cái cổ sưng vù bằng cái đầu.
Anh thanh niên của chúng tôi cũng làm lộ trình
như thế, đã nhìn mặt ngài một cách tôn kính như vậy?Có điều chúng tôi
thắc mắc, không biết anh có nghĩ điều gì khác mọi người dân thường?
Có lẽ anh có cảm giác gần gũi với nhà lãnh tụ vĩ
đại hơn tất cả chúng tôi. Anh ta có quyền có cảm giác như vậy, vì anh
được chọn giữa bao nhiêu thí sinh dự cuộc tuyển chọn thủ vai nhà độc
tài. Làm cách nào mà anh đã thắng tất cả thí sinh khác, mẹ anh không bao
giờ cho biết rõ chi tiết, bà chỉ bảo anh được sanh ra cho vai trò.Phải
mất một thời gian khá lâu về sau, chúng tôi mới biết được câu chuyện.
Cùng với các thi sinh, chàng thanh niên của chúng tôi được tập luyện
nhiều ngày liên tiếp, rồi những người có dáng ốm yếu, hay hơi thấp (dù
họ cũng có khuôn mặt giống nhà độc tài) bị loại ngay vòng đầu, tiếp đến
là những người không thể bắt chước giọng nói của nhà độc tài. Rồi tới
những thí sinh hội đủ điều kiện, nhưng không có một tiểu sử sạch, tỷ dụ
như những người xuất thân từ địa chủ. Cũng nhờ Ủy Ban Cách Mạng tỉnh đã
dấu nhẹm chuyện anh thanh niên của chúng ta là con của một người phản
cách mạng, anh đã lọt vào vòng cuối cùng với ba thanh niên khác. Ngày
cuối, trong phần trả lời ứng biến, ba thí sinh kia chọn đọc câu nói nhà
độc tài tuyên bố trong ngày khai sanh thể chế cộng sản trên đất nước
(độc giả còn nhớ đó là ngày bắt đầu cuộc hành trình của anh thanh niên
chúng ta), không hiểu sao, anh lại chọn câu sau đây của nhà độc tài:
“Đàn ông không thể nào che dấu tính phản động sẵn có của mình, cũng như
đàn bà góa không thể nào che đậy được niềm khát khao được ân ái.”
Trong giây phút, anh hoảng sợ câu nói buột miệng
của mình, anh có cùng cái cảm giác như hôm con chim sẻ chết lạnh trong
tay, cảm giác xấu hổ lẫn với giận dữ. Anh rất đỗi ngạc nhiên khi biết
mình được chọn, lý do là anh đã thẩm thấu thực chất của nhà độc tài
trong khi ba người kia chỉ biết sơ bề ngoài mà thôi. Cả ba thi sính đó
cũng như tất cả thí sinh khác, được gởi đi bác sĩ thẩm mỹ, như lời các
cụ đã nói, có những thứ không được phép trường tồn như là bản sao.
***
Chàng thanh niên của chúng tôi trở thành khuôn
mặt duy nhất đại diện nhà độc tài.Anh bắt đầu những năm tháng huy hoàng
nhất đời mình.Anh thủ vai nhà độc tài trong những phim nói về cuộc đời
ngài, phim được xản xuất bởi xưởng phim của nhà nước.Mỗi lần phim trình
chiếu, rạp hát duy nhất của tỉnh chật cứng khán giả, ngồi xem phim mà
lòng thầm trách mẹ mình đã không cho ra đời một khuôn mặt vĩ đại như
vậy.
Việc hôn nhân của anh trở thành điều chúng tôi
bận tâm nhất.Bấy giờ anh đã ba mươi tuổi, cái tuổi mà lẽ thường không
còn thích hợp với các cô gái trẻ trong tỉnh.Nhưng mà ai lại chú trọng
quá đến tuổi của một người vĩ đại? Các bố mẹ theo lối xưa, mướn các bà
mai, gởi kèm theo những món quà đắt tiền. Bố mẹ văn minh hơn và nhất là
bạo hơn, đến thẳng nhà bà mẹ, lè tè cô con gái e thẹn đàng sau lưng.Có
quá nhiều mối để chọn, cứ cách mỗi ngày, bà mẹ lại tới trung tâm tỉnh
gọi điện thoại cho con trai về một mối xứng đáng hơn mối trước.Thế nhưng
anh không còn là người của tỉnh nữa.Anh bận bay khắp xứ dự những buổi
tiệc liên hoan cũng như quay phim, anh đã gặp nhiều cô gái xinh đẹp hơn
tỉnh chúng tôi có thể sản xuất.Qua lời xin lỗi của bà mẹ, anh từ chối
tất cả các mối manh. Chấp nhận tỉnh mình chỉ là một hồ quá bé để chứa
một con rồng lớn như vậy, các bà mẹ bỏ cuộc và gả con cho các chàng trai
trong tỉnh. Thế nhưng cũng có vài người còn nuôi hy vọng mỏng manh, chờ
ngày anh tỉnh ra và nhận thấy sắc đẹp và tiết hạnh của các cô gái
tỉnh.Nhiều năm, con số con gái được giữ vẹn tròn, không cho ai đụng
tới.Các cô chờ đợi, đến nỗi mỗi năm cổ mỗi dài thêm. Chẳng là điều lạ
khi nhìn thấy cô gái có cái cổ cò đi trên đường phố với cha mẹ đi theo
canh giữ, các cô càng ngày càng giống hươu cao cổ.
Quá bận rộn với vai trò, anh chẳng có thì giờ
quan tâm đến những chuyện như vậy.Anh xuất hiện tại những buổi liên hoan
ăn mừng quốc lễ.Khán giả trung thành nhất của anh là chúng tôi ngồi đợi
suốt đêm trước máy truyền hình, chờ anh xuất hiện.Trên màn hình, đàn
ông và đàn bà nhảy nhót, ca hát, toét miệng cười như những đứa trẻ lớp
mẫu giáo được tập luyện kỹ càng. Trẻ con bốn, năm tuổi chơi đùa với
nhau, hát những bài ca tình yêu, vui tươi như những con chim két. Lúc
ấy, những người có đầu óc suy nghĩ hơn chút đỉnh, tự dưng có cảm giác
không thoải mái, nỗi e ngại lạ lùng, hình như dân mình đang trên đà tuột
dốc. Nhưng niềm lo âu đó tan biến ngay khi chàng trai của tỉnh, trong
vai trò, xuất hiện. Trên màn ảnh, người ta đứng lên chào đón anh, khua
tay để được anh bắt. Thiếu nữ trẻ, khuôn mặt xinh đẹp chạy ào tới với
những bó hoa. Trẻ con bu chung quanh anh, gọi anh bằng tên nhà độc tài.
Niềm thương nhớ tuôn tràn khoé mắt mọi người. Lúc ấy, chúng tôi tin rằng
thời gian đang ngưng lại. Nhà độc tài đang sống giữa chúng tôi, và
chúng tôi vui sướng được làm con của ngài.
***
Thế nhưng thời gian lén theo cùng thời điểm dân
tỉnh bị khuôn mặt chàng thanh niên mê hoặc. Bấy giờ, chúng tôi có Sony
và Panasonic, Procter & Gamble, Johnson & Johnson. Phim ngoại
quốc xuất hiện, có cảnh đàn ông và đàn bà tự do cầm tay nhau trên đường
phố, họ còn hôn nhau mà chẳng lộ tí sợ hãi trên mặt. Đời chúng tôi không
hạnh phúc như chúng tôi đã được dạy dỗ.Dân ở các nước tư bản không đợi
chúng tôi giải phóng họ.Họ không bao giờ biết tình thương dân tôi đã
dành cho họ.
Có lẽ đây cũng là thời kỳ khó khăn trong đời
anh.Tiểu sử và hồi ký về nhà độc tài xuất hiện một sớm một chiều như cỏ
mùa xuân. Không giống như các quyển sách viết bởi các nhóm do nhà nước
chỉ định, các quyển sách mới gặp khó khăn ngay tức thời sau khi trình
làng. Chẳng bao lâu sách bị gọi là sản xuất bất chính, bị tịch thu và bị
đốt từng đống. Nhưng đã có những tin đồn, những lời xầm xì, nói xấu về
nhà độc tài. Tin truyền từ miệng này sang miệng nọ, làm thế nào mà dưới
quyền cai trị của ngài có tới năm chục triệu người chết vì đói hay bị xử
tử vì lý do chính trị. Nhưng nếu bạn để ý kỹ, thì con số đó cũng còn
quá nhỏ so với con số mà nhà độc tài đã có lần sẵn lòng hy sinh cho quả
bom nguyên tử của Mỹ.Như vậy thì có là gì mà rối rắm thế?
Tuy nhiên, dân bắt đầu suy nghĩ về những gì đã
được dạy bảo, những tin tưởng từ mấy năm qua. Một khi nghi ngờ đã dấy
lên, nó chạy loạn trong tim óc như lửa cháy rừng. Khuôn mặt anh vẫn xuất
hiện đều trên truyền hình, nhưng giờ đây đã mất đi sức thu hút. Những
cha mẹ nào đang chờ đợi để được anh cầu hôn con gái, bây giờ sẵn sàng gả
con cho mối nào tới trước tiên. Bà mẹ thành bà già lắm mồm, ôm chầm bất
cứ ai bà chụp được, kể chuyện con mình, câu chuyện không còn sức hấp
dẫn nữa. Từ bà mẹ, chúng tôi được biết anh đang đi khắp nước cùng với vị
lãnh đạo đương thời, chuyến đi để truyền cảm hứng cho đất nước, lấy lại
niềm tin về thể chế cộng sản. Thì có gì là lạ, chúng tôi nói, và bỏ đi
ngay, không cho bà cái dịp tán dương thêm.
Chuyến đi chấm dứt trước dự định, bởi các cuộc
biểu tình chống đối xảy ra ngay tại thủ đô.Người người tập hợp đòi dân
chủ tại trung tâm thành phố, nơi tọa lạc bảo tàng viện của nhà độc tài
mà càng ngày càng ít người viếng thăm.Vị lãnh tụ đương thời truyền lệnh
cho quân đội nổ súng vào những người chống đối. Nỗi ghê tởm của người
dân cháy nhanh theo ngọn lửa thiêu người chết trong buổi hỏa táng do nhà
nước điều khiển. Trên báo chí, chúng tôi đọc được lời tuyên bố của vị
lãnh đạo là ông sẵn sàng giết hai trăm ngàn mạng người để đổi lấy hai
mươi năm ổn định cho xã hội cộng sản. Tê tái với con số, người người
đồng loạt lập lại vang trời lời nói của nhà lãnh tụ và ầm ĩ vỗ tay khen
ngợi sự khôn ngoan của ngài, tại một buổi họp công cộng mà mọi người bắt
buộc phải đến dự, buổi họp kết án những kẻ đã bị bắn vì vụ việc xảy ra.
Chẳng bao lâu, nước đàn anh trên chúng tôi không
còn tồn tại nữa.Lần lượt các đồng chí quốc gia cũng lui dần khỏi sân
khấu chính trường.Trong trạng thái bối rối, chúng tôi không biết phải
nghĩ gì về họ, có nên ao ước được như họ, ghét bỏ họ hay tội nghiệp họ?
***
Thế là đời sống của chàng thanh niên bắt đầu có
vấn đề.Theo thói quen, chúng tôi vẫn gọi là anh thanh niên, nhưng anh
không còn trẻ nữa, anh đã vào tuổi tứ tuần.Tệ hơn nữa, anh là người đàn
ông tuổi tứ tuần mà chưa bao giờ biết đến mùi đàn bà.Bạn đọc có tin
không?Chúng tôi thắc mắc với nhau chuyện gì sẽ xảy đến cho anh.Kỳ lạ
quá, chúng tôi lắc đầu nhìn nhau. Nhưng đó là sự thật, khi anh ở tuổi
đôi mươi, mọi người e ngại trao con gái họ cho anh, đến khi chúng tôi
sẵn sàng thì anh là người quá vĩ đại cho các cô gái tỉnh. Thời gian tàn
nhẫn trôi qua.Bấy giờ các cô gái trẻ trong tỉnh chẳng còn mấy ai thì anh
lại bắt đầu tơ tưởng đến những người thiếu nữ mà đáng lẽ anh đã được
hưởng.
Khát vọng đã bị đánh thức, chàng thanh niên không
còn sống bình an nữa. Anh ngắm nhìn các thiếu nữ đi trên đường phố, hấp
dẫn với cánh tay mượt mà, chân trần trong cái váy mùa hè mỏng, lòng
vương vấn với ước muốn được một người đàn bà cho riêng mình. Thế nhưng,
có người đàn bà nào xứng đáng với sự vĩ đại của anh?Những lúc máu hoang
nổi lên, anh chỉ muốn ôm đại bất cứ người đàn bà nào đi qua, biến nàng
thành của mình.Anh thủ dâm và dục vọng lắng xuống.Rồi anh bỗng ý thức là
không một người đàn bà nào có thể sánh được với mình.
“Nhưng mà con cần một người vợ để cho ra đời đứa
cháu nội chứ”, bà mẹ nói với con trai qua điện thoại. “Con nên nhớ, bổn
phận thiêng liêng và tiên quyết nhất của đàn ông là sanh con trai, để
nối tiếp dòng họ của gia đình”.
Anh lầm bầm vài tiếng trong miệng và cúp điện
thoại.Anh biết không có bụng người đàn bà nào có thể nuôi dưỡng đứa con
của một người có khuôn mặt vĩ đại như vầy.
***
Cuộc đời và sự nghiệp của nhà độc tài đã được
khai thác xong, các phim đã hoàn tất, thế là anh thanh niên của chúng
tôi có nhiều thì giờ nhàn rỗi. Khi không còn buổi tiệc liên hoan nào để
anh đến dự nữa, anh đi lang thang trong thành phố, khoác trên người
chiếc áo choàng, dấu mặt sau cổ áo kéo cao, mắt đeo kính đen thật lớn.
Cũng có lúc anh ước muốn được ra đường với khuôn mặt không che dấu,
nhưng khi nhớ đến thời kỳ bị bu chung quanh bởi trăm người xin chữ ký,
anh lại thôi.
Một ngày nọ, anh đi qua phía bên kia thành phố,
tìm kiếm điều anh muốn, nhưng không thể tỏ bày được. Anh bước vào con
hẻm, gã bán hàng gọi mời anh sau quày bán sách, báo.
“Anh bạn, có muốn mua sách không?”
“Muốn mua sách không anh bạn?”
Anh dừng lại, nhìn gã bán sách sau cặp kính đen: “Sách gì vậy?”
“Anh muốn loại nào?”
“Anh có loại nào?”
Gã bán hàng dở chồng báo chí lên, để lòi một tấm
ny-lông, trả lời: “Sách vàng, sách đỏ, loại nào cũng có. Năm mươi đồng
nhân dân tệ, một quyển”.
Anh cúi xuống, ngắm nghía sách, vẫn dấu mắt sau
cặp kính đen.Dưới tấm ny-lông là một lố sách, báo, bìa màu rực rỡ.Anh
cầm một quyển lên, săm soi cái bìa trình bày một người đàn ông và một
người đàn bà, cả hai trần truồng, đang trong tư thế làm tình lạ hoắc.
Quả tim trong lồng ngực anh bỗng dưng đập nhanh và mạnh.
“Quyển sách vàng này ngon lành lắm” gã bán hàng tiếp: “muốn vàng bao nhiêu cũng có”.
Anh cặp quyển sách giữa mấy ngón tay, hỏi gã bán hàng: “Anh có gì nữa không?”
Gã trao anh quyển sách có hình nhà độc tài ngoài trang bìa rồi nói: “Quyển đỏ này nè, ai cũng thích hết”.
Anh có nghe nói về quyển hồi ký này rồi, tác giả
là y sĩ của nhà độc tài suốt ba mươi năm, sách bị cấm sau khi đã được
xuất bản ở ngoại quốc, và được lén đem vào từ ngả Hồng Kông và Mỹ.
Trả tiền hai quyển sách xong, anh đi bộ về
nhà.Ngắm nghía kỹ khuôn mặt nhà độc tài trên bìa sách, anh lại so với
khuôn mặt mình trong gương, một khuôn mặt hoàn toàn từ mọi góc độ. Anh
thở dài, bỏ nó sang một bên, lôi quyển sách vàng ra, đọc ngấu nghiến như
một tên chết đói .Khi anh cảm thấy mệt đừ vì cương cứng, anh thả nó
xuống và cầm quyển sách đỏ lên.
Chưa từng có cảm giác trống trải như lúc này, anh
luân chuyển hai quyển sách mỗi khi hết chịu đựng nổi quyển kia. Từ
quyển sách vàng, anh nhận thấy rõ ràng thế giới mà anh đánh mất suốt
cuộc đời anh, người đàn ông được một nguồn cung cấp bất tận về đàn bà,
tất cả đều sẵn lòng phục vụ anh. Thế nhưng điều mà anh nhận rõ ra, là
chỉ có một người đàn ông duy nhất có thể có vô số đàn bà mà ông muốn,
người đó là nhà độc tài. Lần nữa, anh lật những trang có hình nhà độc
tài, chung quanh toàn là các cô y tá hấp dẫn, và anh bỗng nhận thấy mình
đã hiểu sai vai trò mình đóng bao nhiêu năm nay. Một người vĩ đại là
người có thể có mọi thứ mình muốn trên thế giới này.Anh tự trách mình đã
kém thông minh từ bao nhiêu năm nay, anh đứng dậy và bước vào bóng đêm.
Anh kiếm được một chị điếm không khó khăn gì, tại
một quán nhạc karaoke và khiêu vũ, đèn lù mù.Anh cẩn thận, vẫn mang
kính đen to bản, khoác áo dầy cộm trong suốt thời gian hai bên kỳ kèo
giá cả. Rồi anh đi theo chị ta vào một khách sạn gần đó, kín đáo lên
phòng mà chị đã dành sẵn, trong lúc chị ta tính tiền với nhân viên khách
tân.
Điều gì xảy ra tiếp theo đó vẫn còn làm cho chúng
tôi thắc mắc. Chúng tôi chỉ có thể suy ra từ những lời đồn đãi rằng anh
ta đã từ chối cởi kính đen cũng như cái áo khoác dầy cộm. Có lẽ anh
nghĩ một người đàn ông vĩ đại có thể chiếm ngự người đàn bà bằng cách
nào cũng được. Nhưng làm sao một người như anh có thể chống trả được bàn
tay điêu luyện của người đàn bà anh đã thuê. Trong phút bối rối, thân
thể anh cũng trần trụi như người đàn bà, khuôn mặt không che dấu, dễ
nhận diện.Anh chưa kịp nhận thức sự việc đang xảy ra thì người nữ cảnh
sát trong vai cô điếm đã chụp cái còng, còng anh lại và lôi máy ra, chụp
ngay một tấm ảnh. Ánh đèn chớp lên, tấm hình đã được ghi lại, lúc đó
cặp cảnh sát mới nhận ra khuôn mặt anh, độc giả cũng đoán biết họ phải
vui như thế nào bởi khám phá này. Đáng lẽ với cái giá thường nhật, họ
đòi anh giá đắt hơn mười lần, bởi vì anh là người nổi tiếng, và người
nổi tiếng phải trả với cái giá của những người nổi tiếng cho các tấm
hình.
Cho đến ngày hôm nay, chúng tôi vẫn bất đồng ý
kiến là anh nên hành xử thế nào mới phải. Một vài người thì bảo, đáng lẽ
anh nên trả số tiền đó để được tự do, tiền bạc có lẽ không là vấn đề
đối với anh. Những người khác thì cho anh đã làm đúng khi không chịu hợp
tác, nhưng đáng lẽ anh phải trình báo với công an ngay vụ việc, thay vì
nghĩ rằng một việc như vậy sẽ lặng đi mà không ai biết. Sau đêm đó, tin
đồn đại lan truyền khắp thủ đô, những câu chuyện màu sắc, như anh
thường xuyên viếng các nhà thổ trái phép. Các bức hình mà anh đã không
mua nó, giờ được truyền qua nhiều giới khác nhau, cho tới khi ai cũng
nhận là mình đã xem rồi.Chẳng một ai trong tỉnh chúng tôi có cơ hội xem
các bức hình đó. Thế nhưng tim chúng tôi thắt lại khi tưởng tượng thân
thể tội nghiệp, trần truồng của anh, cho nên chúng tôi cố tránh nhìn
khuôn mặt, chủ các bức hình đó.
Lá thư của Ủy Ban Trung Ương Tu Chỉnh Văn Hóa cho
biết, anh không còn đủ tư cách để thủ vai nhà độc tài nữa, anh đã làm
hại thanh danh người anh đại diện. Không bao giờ anh có thể tưởng tượng
một người như anh lại bị mất việc.Trên thế giới này chẳng có một ai có
khuôn mặt như anh, trong nước không có một người nào có thể thay thế
được anh.Anh đi từ văn phòng này tới văn phòng nọ, xin được một cơ hội
thứ hai, hứa là anh sẽ không bao giờ đụng vào một người đàn bà nào nữa.
Có điều anh không hiểu, người ta đã hết cần vai trò anh đóng rồi. Nhà
lãnh tụ mới đang nắm quyền hành, tự xưng mình là người hướng dẫn vĩ đại
cho chính nghĩa cộng sản trong thiên niên kỷ mới.Những nhân viên tìm
kiếm tài giỏi nhất đang lùng khắp nước để kiếm một khuôn mặt khác khuôn
mặt anh.
Thế là anh thanh niên không-còn-trẻ-nữa trở về
nhà một ngày mùa đông ảm đạm.Mẹ anh buồn và quá xấu hổ, đã bỏ chúng tôi
ra đi trước khi anh về kịp. Ngày anh về tới, một số người trong chúng
tôi, những người còn nhớ hình ảnh thằng bé tay cầm chim sẻ, những người
đã thầm kín ước ao anh sẽ là con rể họ, những người đã trung thành theo
dõi con đường anh đi, là khán giả trung thành nghe những câu chuyện mẹ
anh kể về con mình, và dù họ rất buồn thấy anh ngã, vẫn vui mừng có dịp
thấy lại anh, họ chờ đón anh tại trạm xe buýt, dang tay ra để được bắt
tay anh. Anh bước xuống xe buýt, làm lơ không thấy những nụ cười nồng
ấm, khuôn mặt che bởi cặp kính đen, cổ áo kéo thật cao. Nhìn dáng anh đi
thẳng tới nghĩa trang thăm mộ mẹ, cái bóng lết theo, mọi người thôi
không trách anh sao lại kém lễ độ thế. Ai mà nỡ trách một người con như
anh.Mặc chuyện xảy ra thế nào đi nữa, anh vẫn là người đàn ông vĩ đại
nhất lịch sử của thành phố, chàng thanh niên của chúng tôi, người hùng
của chúng tôi.
***
Tin chúng tôi đi, chúng tôi rất đau lòng khi được
tin anh đã tẩy uế mình trước mộ mẹ. Làm sao anh có thể có ý tưởng như
vậy, chúng tôi không thể nào hiểu được, nhất là, theo chúng tôi được
biết, anh vẫn còn trinh bạch, và vẫn còn một tương lai dài. Đêm xảy ra
chuyện, trong giấc ngủ, chúng tôi nghe tiếng hú dài thê thảm.Mọi người
chạy vội vàng vào màn đêm lạnh lẽo, và tìm thấy anh trong nghĩa trang.Dù
lớn lên với những câu chuyện của các ôn hoạn, thế mà trông thấy hình
ảnh anh, chúng tôi lạnh cả xương sống.
Ai cũng thắc mắc hành động như vậy có ý nghĩa như
thế nào.Không một ai trong tỉnh chúng tôi, những người hèn kém, ngay cả
những ôn hoạn vĩ đại nhất, chưa từng ai đạt tới đỉnh cao như anh
cả.Những ôn hoạn vĩ đại nhất cũng chỉ là những hầu cận được trọng vọng
của các hoàng đế, còn anh, với khuôn mặt nhà độc tài, đã có thời kỳ là
hoàng đế. Trông thấy anh quặn người trên mặt đất, mặt đẫm máu và nước
mắt, chúng tôi hồi tưởng đến hình ảnh cậu bé mười tuổi, trên tay cầm
chất đàn ông của mình, khuôn mặt bình thản và hãnh diện. Bỗng dấy lên
trong chúng tôi nỗi buồn lạ thường, bởi chúng tôi biết rằng, chúng tôi,
con cháu của các ôn hoạn, không bao giờ sánh được với tiền nhân.
Dẹp chuyện than vãn sang một bên, chúng tôi đang
có trong tay một người vừa mới tẩy uế cần phải giải quyết. Vài người
nhất định phải đem anh đi nhà thương để chữa trị ngay, nhóm khác thì
thấy đó không phải là việc cần thiết phải làm, vì việc đã xong rồi.Trong
tâm trạng rối như tơ vò ấy, chẳng một ai nhớ đến việc gom lại cái quan
trọng nhất tại hiện trường.Khi sực nhớ ra đến lỗi lầm tối quan trọng đó,
chúng tôi vội vàng trở lại nghĩa trang, bỏ ra mấy ngày trời lục lọi
từng góc một. Thế nhưng phần mất từ thân thể anh đã biến mất, trong mồm
của con vật nào đó, chúng tôi không dám tưởng tượng xa hơn.
Anh sống sót, chúng tôi không lấy làm ngạc nhiên
mấy.Các ôn hoạn cũng đã từng sống và để lại những câu chuyện anh hùng
trong lịch sử thành phố.Anh đang sống giữa chúng tôi, không còn khả năng
tạo một đời sống nữa. Anh ngồi ngâm nắng, ngắm nhìn những con chó rượt
đuổi nhau, khuôn mặt dấu đàng sau cặp kính đen và cổ áo kéo lên cao.
Chiều tàn anh đi tới nghĩa trang, nói chuyện với mẹ cho tới đêm tối.
Chúng tôi đã chứng kiến anh sinh ra trong đau
khổ, và rồi sẽ nhìn thấy anh chết trong khổ đau. Thế nhưng chỉ có một
điều ai cũng lo lắng, là kiếp sau của anh sẽ đi về đâu? Cái chất đàn ông
của anh đã biến mất, không kiếm ra được, rồi chúng tôi phải bỏ vào
trong cái bao lụa cái gì đây? Làm sao chúng tôi có thể gởi anh về thế
giới bên kia với một thân thể kém toàn vẹn như vậy?
Để tâm trí được yên ổn, mọi người đều cầu nguyện
cho sức khoẻ anh.Chúng tôi cầu nguyện cho anh sống mãi mãi cùng lời cầu
nguyện chúng tôi dành cho nhà độc tài. Anh là người đàn ông mà câu
chuyện chúng tôi chẳng bao giờ muốn chấm dứt, và theo chúng tôi, đây là
câu chuyện không có kết cuộc.
0 nhận xét:
Đăng nhận xét