 |
| Giao tranh tại biên giới Trung Quốc-Myanmar, 21-2-2015 |
* BÙI VĂN BỒNG
Dư luận trên thế giới đã bình luận khá nhiều về xung đột Trung Quốc-Myanmar. Diễn biến theo tiến trình cải cách chính trị-kinh tế và thay đổi chính sách đối ngoại theo hướng xoay chiều gắn kết ‘thân phương Tây’ khiến người ta cũng không quên đặt ra câu hỏi: “Phải chăng nguyên nhân sâu xa là sự áp đặt nhiều thập kỷ về “Ý thức hệ” (CNXH) của Trung Quốc đối với Myanmar bị đổ vỡ, nhất là sự ngày càng thể hiện rõ vai trò của Mỹ ở Myanmar và sự “kiên quyết thoát Trung’ của Myanmar, một nước vốn có nhiều ‘lợi thế’ đối với Trung Quốc về địa-chính trị ở khu vực này?
Myanmar là một trong những nước nghèo nhất thế giới với hàng mấy thập kỷ ở trong tình trạng trì trệ, quản lý kém và bị cô lập. Sau khi một chính phủ nghị viện được thành lập năm 1948, Thủ tướng U Nu đã nỗ lực biến Miến Điện trở thành một quốc gia thịnh vượng. Chính quyền của ông đã thông qua Kế hoạch kinh tế hai năm nhưng tiếc thay đây là một kế hoạch sai lầm.
Từ 1948 – 1974 đặt ‘Quốc hiệu’ là Liên bang Myanma.
Từ năm 1974-1988 đổi tên nước thành Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Liên bang Myanma (Ý thức hệ này là nỗ lực lớn sau nhiều năm của Trung Quốc đặt vào Myanmar).
Từ 1988 – 2010 trở lại với ‘tên gốc’ là Liên bang Myanma.
Từ năm 2010 đến nay là Cộng hòa Liên bang Myanma.
Dấu ấn đậm nhất cho ‘Công cuộc cải tổ theo hướng dân chủ’ là ngày 22 tháng 10 năm 2010, Myanmar tuyên bố đổi quốc hiệu thành Cộng hòa Liên bang Myanmar, thay đổi quốc kỳ và quốc ca. Sự kiện này diễn ra chỉ trước 17 ngày diễn ra cuộc bầu cử sau 20 năm kể từ lần bầu cử gần nhất trước đây vào năm 1990.
‘Bắt tay’ với Mỹ
Sau khi Ôbama trúng Tổng thống Hoa Kỳ, Quan hệ giữa Mỹ và Myanmar đã ấm lên đáng kể từ khi Tổng thống Thein Sein nhậm chức và tiến hành một loạt các cuộc cải cách. Ngày 19-11- 2012, Tổng thống Barack Obama đã trở thành tổng thống đương nhiệm đầu tiên của Mỹ đặt chân đến Myanmar, trong chuyến thăm lịch sử vào nhằm khuyến khích những nỗ lực cải cách tại quốc gia Đông Nam Á này. Tháp tùng ông Obama là Ngoại trưởng Hillary Clinton, người trở lại Myanmar Yangon và gặp cả Tổng thống Thein Sein lẫn thủ lĩnh đối lập Aung San Suu Kyi. Ông Obama đã phát biểu tại Đại học Yangon , ca ngợi “những đốm lửa phát triển” ở đây. Ông nói: “Hôm nay, tôi đến để giữ lời hứa và chìa bàn tay hữu nghị. Song cuộc hành trình đáng nhớ này chỉ mới khởi đầu và đoạn đường phải đi hãy còn xa”. Bài diễn văn của ông Ôbama tại địa điểm biểu tượng từng là khai mào nhiều phong trào nổi dậy của sinh viên được xem là điểm nhấn chính trong chuyến thăm lịch sử của tổng thống Mỹ. Cũng trong chuyến thăm lịch sử này, Tổng thống Ôbama đưa ra cam kết về khoản viện trợ phát triển 170 triệu USD cho Myanmar, đồng thời thông báo mở lại Văn phòng Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID) tại nước này sau nhiều năm vắng bóng. Khoản tiền được rót trong hai năm sẽ phục vụ cho việc xây dựng xã hội dân sự và cải thiện giáo dục tại đất nước Đông Nam Á. Trong chuyến thăm ông Obama tái khẳng định cam kết của Washington giúp Myanmar thông qua quá trình chuyển đổi dân chủ hơn.
 |
| Tổng thống Mỹ Barack Obama và Ngoại trưởng Hillary Clinton đến Ảnh: AFP |
Nhìn lại những biến động, chuyển hóa và cải cachs ở Myanmar: Vụ đảo chính năm 1962 tiếp sau là một kế hoạch phát triển kinh tế được gọi là Con đường Miến Điện tiến tới Chủ nghĩa xã hội, một kế hoạch nhằm quốc hữu hóa mọi ngành công nghiệp, ngoại trừ nông nghiệp. Năm 1989, chính phủ Myanmar
Giai đoạn dân chủ kết thúc năm 1962 với một cuộc đảo chính quân sự do Tướng Ne Win lãnh đạo. Ông này cầm quyền trong 26 năm và theo đuổi chính sách xã hội chủ nghĩa. Năm 1974, Myanmar
Năm 1988, “Cuộc nổi dậy 4 số 8 (8888)” đẩy đất nước tới bờ vực cách mạng. Để đối phó, Tướng Saw Maung tiến hành một cuộc đảo chính. Ông thành lập Hội đồng Khôi phục Trật tự và Luật pháp Liên bang (SLORC). Myanmar quay trở lại quốc hiệu Liên bang Myanmar Burma Myanmar được chấp nhận gia nhập Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á. Hội nghị Quốc gia tiếp tục được triệu tập và hoãn lại. Nhiều đảng chính trị lớn, đặc biệt Liên đoàn Quốc gia vì Dân chủ, đã bị trục xuất và có ít tiến bộ đã được hoàn thành. Ngày 27 tháng 3 năm 2006, hội đồng quân sự đã di chuyển thủ đô đất nước từ Yangon tới một địa điểm gần Pyinmana, đặt tên chính thức cho nó là Naypyidaw, có nghĩa "vùng đất của những ông vua". Năm 2010, quốc hiệu của Myanmar
Các đại biểu được bầu ra trong cuộc bầu cử Quốc hội nhân dân năm 1990 hình thành nên Liên minh Chính phủ Quốc gia Liên bang Miến Điện (NCGUB), một chính phủ hải ngoại vào tháng 12 năm 1990, với trách nhiệm vãn hồi nền dân chủ tại Myanma. Sein Win, người anh họ của Aung San Suu Kyi, là thủ tướng hiện thời của NCGUB. Tuy nhiên, NCGUB có rất ít quyền lực và đã bị đặt ra ngoài vòng pháp luật tại Myanmar
Sự đa dạng chủng tộc dân cư ở Myanmar Myanmar
Sự biến “4 số 8”
Năm 1988, quân đội Myanmar
Aung San Suu Kyi được quốc tế công nhận là một nhà hoạt động vì dân chủ tại Myanmar
 |
| Bà Aung San Suu Kyi |
Quá trình chuyển tiếp của Myanmar Myanmar Myanmar
Theo Nhà nghiên cứu Nguyễn Trung: Tiến triển của tình hình cải cách ở Myanmar Myanmar Myanmar
Tiếp theo đó, bản lĩnh Myanmar được thể hiện rõ tại Quyết định 09-2012 của tổng thống Thein Sein hủy bỏ hợp đồng thủy điện Myitsone 3,6 tỷ USD do một số nhóm trong quân đội đã ký với Trung Quốc là một ví dụ nữa về ý chí kiên quyết và về quan điểm đặt lợi ích quốc gia lên trên hết. Quyết định này được nhân dânMyanmar nhiệt liệt hoan nghênh, vì nó đã cứu được vùng đất tâm linh của nhân dân trong vùng và tránh được cho Myanmar
Tiếp theo đó, bản lĩnh Myanmar được thể hiện rõ tại Quyết định 09-2012 của tổng thống Thein Sein hủy bỏ hợp đồng thủy điện Myitsone 3,6 tỷ USD do một số nhóm trong quân đội đã ký với Trung Quốc là một ví dụ nữa về ý chí kiên quyết và về quan điểm đặt lợi ích quốc gia lên trên hết. Quyết định này được nhân dân
Quan hệ Trung Quốc-Myanmar
Trong cuộc hội đàm với Tổng thống nước chủ nhà, ông Cường cho biết Trung Quốc rất ủng hộ Myanmar tiếp tục phát triển theo “Con đường phù hợp” và Bắc Kinh cam kết sẽ tiếp tục tăng cường quan hệ hợp tác song phương. "Myanmar là quốc gia đầu tiên ở châu Á giải quyết tranh chấp lãnh thổ với Trung Quốc. Ổn định biên giới chung đã tạo ra một nền tảng vững chắc cho sự phát triển của quan hệ song phương và sự giao lưu hợp tác giữa nhân dân hai nước", ông Lý Khắc Cường bình luận.
Tuyến biên giới Trung Quốc - Myanmar dài 2.185 km được phân định bằng một hiệp ước ký năm 1960 giữa Thủ tướng Trung Quốc Chu Ân Lai và Thủ tướng U Nu, loại bỏ tất cả các tranh chấp lãnh thổ. Các thỏa thuận được ký kết giữa Trung Quốc với Myanmar Myanmar
Giao tranh đường biên
Thế nhưng, chỉ hơn 3 tháng sau sau khi Myanmar-Trung Quốc bắt tay, cam kết "hữu hảo", ngày 21-2-2015 xảy ra cuộc giao tranh đẫm máu tại biên giới Myanmar-Trung Quốc làm ít nhất 61 binh sĩ chính phủ Myanmar và 72 phiến quân ở nước này đã thiệt mạng.
Gần một tháng tiếp đó, ngày 17-3-2015, đã xảy ra cuộc ‘Giao tranh dữ dội’ giữa quân chính phủ Myanmar và quân nổi dậy thân Trung Quốc trên biên giới với Trung Quốc, khơi ngòi cho những tiếp diễn phức tạp xung đột quân sự giữa hai nước. Tình hình căng thẳng đột biến tại khu vực Kokang, bang Shan, Myanamr, một khu tự trị của người Hán, có thể trở thành nguyên nhân xung đột quân sự với Trung Quốc. Hiện nay, tại đây đang diễn ra những trận đánh ác liệt giữa quân chính phủ và các đơn vị nổi loạn của Quân đội Liên minh dân chủ quốc gia Myanmar (MNDAA). Không quân Myanmar Myanmar Myanmar
 |
| Người dân chạy trốn xung đột ở biên giới tại một trại tị nạn ở Tiếp đến, theo báo chí Trung Quốc, ngày 8 và 13/3/2015, các máy bay tiêm kích MiG-29 của Không quân Myanmar đã tấn công quân nổi dậy đang ẩn náu trên đất tỉnh Vân Nam, tây nam Trung Quốc, gây một số thương vong cho thường dân nước này. Tại khu tự trị Kokang Nhìn lại lịch sử: Cuộc nội chiến ở Quan hệ song phương không hề bình thường, êm ả. Chính quyền Myanmar nghi ngờ Trung Quốc ủng hộ các phần tử nổi loạn thân Trung Quốc ở khu vực biên giới hai nước, còn Bắc Kinh thì phủ nhận điều đó. Chiến sự tái diễn vào tháng 2/2015 đã cướp đi mạng sống của gần 130 người của cả hai phía. Ban lãnh đạo Phép thử, hay cái gốc ‘Ý thức hệ”? Theo báo Đất Việt, ngày 20-3-2015, căng thẳng biên giới Trong khi đó, cũng liên quan đến căng thẳng biên giới Myanmar-Trung Quốc, chia sẻ với báo Đất Việt ngày 17/3, nhà nghiên cứu Dương Danh Dy, cựu Tổng lãnh sự Việt Nam tại Quảng Châu, Trung Quốc cho hay: "Trung Quốc rất lo ngại nếu tình hình căng thẳng ở biển Đông xảy ra thì đường ống dẫn dầu của họ từ Trung Đông về Trung Quốc bị cản trở. Chính vì thế, trong những năm gần đây, Trung Quốc đầu tư vào Gần đây nhất, sáng 13/5, súng máy hạng nặng và pháo dã chiến của quân đội Do sau sự kiện bom Myanmar lạc vào Vân Nam làm chết người hôm 13/3, Quân ủy trung ương Trung Quốc đã chỉ thị cho các đơn vị quân sự trên địa bàn tuần tra cẩn mật, thấy máy bay quân sự Myanmar phải lập tức xuất kích xua đuổi, ngăn chặn chứ không nói gì về giải pháp xử trí những tình huống tương tự, do đó đơn vị quân sự này rút lui để tránh thành một điểm nóng quốc tế. Xung quanh căng thẳng biên giới Trung Quốc - Myanmar, đài RFA ngày 15/5 đưa tin, các nhà chức trách Myanmar ở Kokang đã bắt giữ 3 công dân Trung Quốc với cáo buộc làm gián điệp cho quân đội Bắc Kinh do thám tình hình quân đội Myanmar, thu thập tin tức bằng điện thoại di động. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh hôm qua 15.5 tuyên bố nước này yêu cầu Myanmar thực hiện các biện pháp có hiệu quả để ngăn chặn các vụ tương tự tái diễn. Dư luận trên thế giới đã bình luận khá nhiều về xung đột Trung Quốc-Myanmar. Diễn biến theo tiến trình cải cách chính trị-kinh tế và thay đổi chính sách đối ngoại theo hướng xoay chiều gắn kết ‘thân phương Tây’ khiến người ta cũng không quên đặt ra câu hỏi: “Phải chăng nguyên nhân sâu xa là sự áp đặt nhiều thập kỷ về “Ý thức hệ” (CNXH) của Trung Quốc đối với Myanmar bị đổ vỡ, nhất là sự ngày càng thể hiện rõ vai trò của Mỹ ở Myanmar và sự “kiên quyết thoát Trung’ của Myanmar, một nước vốn có nhiều ‘lợi thế’ của Trung Quốc về địa-chính trị ở khu vực này? BVB  -------------------- |
0 nhận xét:
Đăng nhận xét